Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Көрнекті іс көмілмейді.
**Негізгі мағынасы** Көрнекті, елге пайдалы, көзге түсерлік жақсы іс ешқашан ұмытылмайды, жасырын қалмайды. Адамның шын...
Құл күйеуге күң жеңге,
Мәмілесі - бір теңге.
Мәмілесі - бір теңге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тегі, атағы не сыртқы дәрежесі емес, мәмілесі мен қарым-қатынасының құны жоғары е...
Жаманнан жақсы туса -
Нұрдан пайда болғаны.
Нұрдан пайда болғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман ортадан немесе жаман мінезді адамнан жақсы ұрпақ дүниеге келсе,...
Ағашты көлеңкелеген ,
Еккенге рахмет айтады.
Еккенге рахмет айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ағаш өскен соң, оның саясын көрген адам оны еккен кісіге ризашылық білд...
Түйменің инесіз күні жоқ.
**Негізгі мағынасы** Түйменің инесіз күні жоқ деген мақал кез келген істің өзіне лайық көмекші құралы, тірегі болатынын...
Шабысты шабысы қалса да, қырындайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бұрынғы қарқыны, күші немесе беделі кемісе де, өз мінезінен, дағдысынан немесе ә...
Жаяудың несібесін атты жемес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаяу жүрген адамның несібесін, яғни адал ырысын, атты адам тартып алмай...
Күш жақсы, күштен іс жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күштің өзі жақсы болғанымен, одан да жақсысы сол күшті дұрыс іске жұмс...
Қарғаның құдасы көп,
Түлкінің жолдасы көп.
Түлкінің жолдасы көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ғана емес, астарлап айтқанда, айлакер, қу, пайдасын күйттеген адамның жанында да...
Қолыма жұмыс бергенің,
Жаныма тыныс бергенің.
Жаныма тыныс бергенің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ең алдымен еңбектің адамға тірек екенін білдіреді. Біреуге жұмыс беру — оның қолын іске ж...
Жақсы сынаумен жариды,
Жаман сынаумен құриды.
Жаман сынаумен құриды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын бағасы сынақ үстінде білінетінін айтады. Жақсы адам қиындыққа, ескертуге, та...
Жын соққаннан мың соққан жаман.
**Негізгі мағынасы** «Жын соққаннан мың соққан жаман» деген мақал адамға келген бір-ақ ауыр соққыдан гөрі, қайта-қайта...
Жаман болса ағамыз,
Жақсыны қайдан табамыз?
Жақсыны қайдан табамыз?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның, әсіресе үлкеннің тәрбиесі мен үлгісі өте маңызды екенін білдіреді. Егер өзіңе...
Туысы жаман туғанын жамандайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақын туыс, өз қандасы болса да, кейбір адамның өз ағайынының жақсысын көре алмай, кемшіл...
Жалғыз шапқан ат жүйрік.
**Негізгі мағынасы** Жалғыз шапқан аттың жүйрік болуы — кейде жеке адамның өз күшіне сеніп, бөгетсіз, кедергісіз әрекет...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.