Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1M
Қаралым
220
Орташа
Сұрыптау:
Жұмыс басты - ер қашты.
**Негізгі мағынасы** «Жұмыс басты - ер қашты» деген мақалдың тура мағынасы — адам жұмыспен шұғылданып, соған беріліп ке...
Аға ұрар болар, іні тұрар болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отбасында немесе ағайын арасында аға ашуланып, қатал сөйлеп, тіпті ұрс...
Аға жақсы болса, панасы бар,
Жаман болса, жабатын жаласы бар.
Жаман болса, жабатын жаласы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағаның отбасындағы, ағайын арасындағы орны өте маңызды екенін білдіреді. Аға жақсы, ақыл...
Қары ауырмағанның басы ауырмайды.
**Негізгі мағынасы** Қары ауырмағанның басы ауырмайды деген мақалдың тура мағынасы — дене мүшесі қары ауырмаса, адамның...
Шабысты шабысы қалса да, қырындайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бұрынғы қарқыны, күші немесе беделі кемісе де, өз мінезінен, дағдысынан немесе ә...
Жаяудың несібесін атты жемес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаяу жүрген адамның несібесін, яғни адал ырысын, атты адам тартып алмай...
Көрнекті іс көмілмейді.
**Негізгі мағынасы** Көрнекті, елге пайдалы, көзге түсерлік жақсы іс ешқашан ұмытылмайды, жасырын қалмайды. Адамның шын...
Жаман болса ағамыз,
Жақсыны қайдан табамыз?
Жақсыны қайдан табамыз?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның, әсіресе үлкеннің тәрбиесі мен үлгісі өте маңызды екенін білдіреді. Егер өзіңе...
Жын соққаннан мың соққан жаман.
**Негізгі мағынасы** «Жын соққаннан мың соққан жаман» деген мақал адамға келген бір-ақ ауыр соққыдан гөрі, қайта-қайта...
Күш жақсы, күштен іс жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күштің өзі жақсы болғанымен, одан да жақсысы сол күшті дұрыс іске жұмс...
Қолыма жұмыс бергенің,
Жаныма тыныс бергенің.
Жаныма тыныс бергенің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ең алдымен еңбектің адамға тірек екенін білдіреді. Біреуге жұмыс беру — оның қолын іске ж...
Құл күйеуге күң жеңге,
Мәмілесі - бір теңге.
Мәмілесі - бір теңге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тегі, атағы не сыртқы дәрежесі емес, мәмілесі мен қарым-қатынасының құны жоғары е...
Ағашты көлеңкелеген ,
Еккенге рахмет айтады.
Еккенге рахмет айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ағаш өскен соң, оның саясын көрген адам оны еккен кісіге ризашылық білд...
Жалғыз шапқан ат жүйрік.
**Негізгі мағынасы** Жалғыз шапқан аттың жүйрік болуы — кейде жеке адамның өз күшіне сеніп, бөгетсіз, кедергісіз әрекет...
Туысы жаман туғанын жамандайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақын туыс, өз қандасы болса да, кейбір адамның өз ағайынының жақсысын көре алмай, кемшіл...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.