Естімеген елде көп,
Есек мінген сарт та көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір елде бұрын-соңды естілмеген, күтпеген нәрсе көп болады деген ой. Астарлы мағынасы — адам көрмегенін жоққа шығармауы керек, өйткені дүниеде әртүрлі тіршілік, мінез, ғұрып, дағды кездеседі. Бір елдің өзіне оғаш көрінген нәрсе басқа жерде қалыпты болуы мүмкін. Сондықтан бұл сөз танымның тарлығына күліп қарап, «мен білмедім екен» деп тоқмейілсімеуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «естімеген ел» — белгісіз, жат дүние, хабарсыз орта деген бейнелі ұғым. Ал «есек мінген сарт» тіркесі ескі замандағы көзге тосын көрінетін жолаушыны, жат жұрт адамын меңзейді. Мұндағы мақсат — біреуді кемсіту емес, өзге елдің тұрмысы мен салты бізге ерсі көрінсе де, ол сол ортада қалыпты болуы мүмкін екенін аңғарту. Яғни мақал әртүрлілікке төзіммен қарауды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік ортада, жұмыс пен оқуда жиі қолданылады. Мысалы, біреудің шетелдегі өмір салтын көріп, «бұлай да болады екен» деп таңданған кезде осы мақал еске түседі. Ол бізге жаңа құбылысты бірден мазақ етпей, түсініп қарау керегін білдіреді.
Esek mingen sart ta kóp.