Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Күркіреуі бар да, жауары жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қатты көрініп, көп шу шығарғанмен, нақты ісі, берер нәтижесі жоқ адамды не құбылы...
Кедейге көтере алмастай бас береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей адамға көтере алмайтын ауыр жүк, яғни шамасынан тыс міндет немес...
Қуды мініп, құланды құрықтаған.
**Негізгі мағынасы** «Қуды мініп, құланды құрықтаған» деген мақал адам бойындағы ептілік пен айлакерлікті, қиын істі ше...
Тарпаң тайдай қылпылдаған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінез-құлқын асау, тік, шалт қимылдайтын, бір орында тұрмайтын күйде бейнелейді....
Жаман адамға жақсы құрмет жараспас.
**Негізгі мағынасы** Жаман ниетті, әдепсіз, пасық адамға көрсетілген артық ілтипат оның қадірін арттырмайды, қайта орынс...
Сегізінде баланың тісі түседі,
Сексенде ердің бір-біріне ісі түседі.
Сексенде ердің бір-біріне ісі түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің әр кезеңінің өз сыры, өз міндеті бар екенін білдіреді. Бала кезде тәннің де...
Жайынның құйрығын жеген жатпас.
**Негізгі мағынасы** Жайын — ірі, дәмді балық, ал оның құйрығын жеген адам тоқ, разы болады деген ишара бар. Мақалдың ту...
Адам шыдағанға құрыш шыдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, адам төзген ауырлыққа тіпті құрыш сияқты берік заттың өзі шыда...
Біреудің көзілдірігін киген өз көзін бүлдіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өміріне, пікірі мен тәжірибесіне соқыр еліктеу адамның өзіне зиян келтіруі мүмкі...
Жас әкетпейді, күш әкетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамды жас емес, күш-қуат пен денсаулық көтеріп жүреді. Яғни бір істі...
Жақсының үйі түссе, күйі түседі,
Жаманның үйі түссе, бүйі түседі.
Жаманның үйі түссе, бүйі түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам мен жаман адамның мінезін салыстырып тұр. Жақсы кісі біреудің үйіне кірсе, арт...
Екі қылыш бір қынапқа сыймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі қылышты бір қынапқа қатар сыйғызу мүмкін емес. Астарлы мағынасы —...
Түйе жұлғанын білмейді, жұтқанын біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасаған үлкен, ауыр ісін немесе кеткен үлкен шығынын бірден сезбей, салдары шыққа...
Жаза баспас мерген болмас,
Жаңылмас жан болмас.
Жаңылмас жан болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының қателеспей тұрмайтынын айтады. Тура мағынада мерген нысанаға дәл тигізу үш...
Жазалы ұрының бір беті қара,
Жазалы айғақтың екі беті қара.
Жазалы айғақтың екі беті қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұры да, айғақ та істің ақ-қарасын өзгертпей, шындық алдында жауап беред...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.