«Түйе жұлғанын білмейді, жұтқанын біледі.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жасаған үлкен, ауыр ісін немесе кеткен үлкен шығынын бірден сезбей, салдары шыққанда ғана аңғаратынын білдіреді. Тура мағынада түйе жегенін емес, жұтқанын ғана біледі деген ой бар: аузына түскенін байқамағандай, өзіне тиетін зардапты кейін түсінеді. Астарлы мағынасы — кейбір адам қолындағысын орынсыз жұмсап, бағасын тек жоғалтқанда ғана ұғынады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» — ірі, салмақты нәрсенің бейнесі. «Жұлғаны» мен «жұтқаны» адамның әрекетінің екі кезеңін меңзейді: алдымен ала беру, кейін оны іштей қабылдап, салдарын тарту. Бұл образ арқылы халық «абайсыздықтың ақыры өкінішке апарады» деген ойды өткір жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қаржыны орынсыз жұмсап, кейін қиналған адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу жалақысын ойланбай сән-салтанатқа шашып, ай соңында қарызға кіріп кетсе, оған осы мақал сай келеді. Яғни, не нәрсенің де қадірін дер кезінде біліп, салдарын алдын ала ойлау керек екенін ескертеді.