Қуды мініп, құланды құрықтаған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қуды мініп, құланды құрықтаған» деген мақал адам бойындағы ептілік пен айлакерлікті, қиын істі шебер атқаруды білдіреді. Тура мағынасында жүйрік қуды мініп, асау құланды құрықтаған адам туралы айтылғандай көрінеді. Астарлы мағынасы — алғыр, батыл, тәжірибелі кісі кез келген қиындықты жылдам аңғарып, орнымен әрекет етіп, нәтижеге жетеді деген сөз. Бұл жерде істің байыбын табу, қолындағы мүмкіндікті дұрыс пайдалану, тәуекел мен шеберлікті қатар ұстау ойы бар.
Образдар мен теңеулер
«Қу» — шапшаңдықтың, ұтқырлықтың белгісі. Ал «құлан» — асау, жуас емес, ұстатпайтын мінездің бейнесі. «Құрықтау» — тарпаңды бағындыру, қиын істі игеру дегенді аңғартады. Осы екі образ қосылғанда, адам табиғатындағы ептілік пен қайсарлық айқын көрінеді. Мақал істі жай ғана күшпен емес, ақылмен, жылдам шешіммен жеңуге болатынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жаңашыл, пысық, істің көзін таба білетін адамға қатысты айтылады. Мысалы, жас маман қысқа уақыт ішінде жаңа бағдарламаны меңгеріп, күрделі жобаны сәтті аяқтаса, жұрт оны «қуды мініп, құланды құрықтағандай екен» деп бағалауы мүмкін. Яғни, бұл мақал еңбек пен тапқырлықтың нәтижесін мадақтайды.