Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Өтірікші түске дейін өзіне де сенбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтірік айтудың адам беделін түсіретінін білдіреді. Өтірікке әбден үйренген адам өз сөзін...
Жақсы айғыр енесіне шаппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы, текті айғыр өзіне жақын енесіне шаппайды, яғни табиғи тәртіпті...
Таздың басынан емге бит таппассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: таз адамның басынан ем ретінде бит табу мүмкін емес. Астарлы мағынасы:...
Сойыл жарасы бітер,
Тіл жарасы бітпес.
Тіл жарасы бітпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің жарасы таяқтың жарасынан да ауыр болатынын білдіреді. Таяқпен соққан дене жарасы...
Бәйбішеге малын берер,
Тоқалға жанын берер.
Тоқалға жанын берер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үй ішіндегі екі әйелдің орны мен оларға деген қатынас әртүрлі болуы мү...
Жеңген ит желкесінен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында иттің жеңісі туралы айтқандай көрінеді. Астарлы мағынасы — біреуді жеңге...
Мейірімдінің көрінен сақта,
Қарсыз қыстың зәрінен сақта.
Қарсыз қыстың зәрінен сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тек жақсы ниетке ғана емес, сақтыққа да мән беруі керегін аңғартады. Тура мағынас...
Әлділігіңе сенбе, әділдігіңе сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға күш-қуатқа, дәулетке не сыртқы беделге тым сеніп кетпеуді ескертеді. «Әлділігің»...
Сымбатына сын жоқ,
Ішкі сарайында дым жоқ.
Ішкі сарайында дым жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрінісі көз тартарлық, сәні келіскен, бірақ ішкі мазмұны жұтаң адамды немесе нәрс...
Біреудің өзі жақсы,
Біреудің сөзі жақсы.
Біреудің сөзі жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың қадір-қасиеті екі қырдан байқалатынын айтады: бірі — ісі мен мінезі арқылы, ек...
Жын да бейімдіні ұрады.
**Негізгі мағынасы** «Жын да бейімдіні ұрады» деген мақал адам өз әлсіздігін, салақтығын, қорғансыздығын танытса, кез к...
Жоғарыласан, аспа,
Төмендесең саспа.
Төмендесең саспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өмірде кез келген күйге сабырмен қарауды үйретеді. «Жоғарыласан, аспа» дегені — ба...
Ердің атағы туырлықтай,
Өзі бұлдырықтай.
Өзі бұлдырықтай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамды сыртқы даңқпен емес, шын болмысымен бағалау керек екенін білдіреді. Тура мағына...
Қара май шелек тазармас,
Жаман кісі түзелмес.
Жаман кісі түзелмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ішінде қара май құйылған шелек қанша жуылса да, оңай тазармайды. Астар...
Асып қарама, басып қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды біреуге жоғарыдан, менсінбей қарамауға шақырады. "Асып қарама" — өзіңді биік ұстап...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.