Сойыл жарасы бітер,
Тіл жарасы бітпес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің жарасы таяқтың жарасынан да ауыр болатынын білдіреді. Таяқпен соққан дене жарасы уақыт өте жазылады, ал орынсыз, қатты айтылған сөз адамның көңілін ұзаққа дейін ауыртып, жүрегінде сақталып қалады. Астарлы мағынасы — тілге ие болу, біреуді сөзбен ренжітпеу, ойланбай сөйлемеу керек деген ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы сойыл жарасы — денеге түскен физикалық жараны, ал тіл жарасы — сөзден болған жан жарасын бейнелейді. «Бітер» сөзі денелік жараның жазылатынын көрсетсе, «бітпес» сөзі сөздің ізі ұзақ кетпейтінін аңғартады. Осы қарама-қарсылық арқылы халық сөздің құдіретін өте әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желідегі, жұмыс орнындағы немесе отбасындағы дөрекі сөздерге қатысты жиі қолданылады. Мысалы, бір әріптесіңіз көпшілік алдында басқа адамды мысқылдап сөйлесе, ол сөз сол адамның намысына тиіп, ұзақ уақыт ұмытылмауы мүмкін. Сондықтан бұл мақал адамдарды сыпайы сөйлеуге, ойлы пікір айтуға шақырады.
Til jarasy bitpes.