Қара май шелек тазармас,
Жаман кісі түзелмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ішінде қара май құйылған шелек қанша жуылса да, оңай тазармайды. Астарлы мағынасы: мінезі бұзылған, жаман әдетке берілген адамды өзгерту өте қиын. Яғни адам өз бойындағы теріс қылықтан арылмаса, сыртқы тазалықтың пайдасы аз.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қара май» — кетуі қиын кір, былғаныштың белгісі. «Шелек» — адамның ішкі болмысы мен мінезін меңзейді. Қара май сіңіп қалған шелек сияқты, жаман кісінің бойына сіңген әдет те оңай кетпейді. Сондықтан мақал адам тәрбиесінде түпкі әдет пен ниеттің қаншалықты маңызды екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды біреудің өтірік айтуы, ұрлығы не дөрекілігі қайта-қайта қайталанғанда айтады. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер ескерту алса да, үнемі кешігіп келіп, жауапсыздық таныта берсе, әріптестері: «Қара май шелек тазармас, жаман кісі түзелмес» деп түйін айтуы мүмкін. Бұл сөз адамды жаман әдеттен ерте арылуға шақырады.
Jaman kisi túzelmes.