Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Ұрыға құрық берген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сенімсіз, жаман ниетті адамға қолдау көрсетсең, ол сол мүмкіндікті өз пайдасына бұрып жіб...
Семіз қозы пышаққа сұранып тұрады.
**Негізгі мағынасы** «Семіз қозы пышаққа сұранып тұрады» деген мақалдың тура мағынасы — семірген қозы сойылуға дайын тұ...
Өрең жетпесе, асылма,
Сөзің өтпесе, бас ұрма.
Сөзің өтпесе, бас ұрма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын білуге, орынсыз әрекеттен сақ болуға үйретеді. Егер бір іске өрең, яғни...
Сымбатына сын жоқ,
Ішкі сарайында дым жоқ.
Ішкі сарайында дым жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрінісі көз тартарлық, сәні келіскен, бірақ ішкі мазмұны жұтаң адамды немесе нәрс...
Жұтаған жұртын мақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұрты әлсіреген, күйі кеткен адам өз ортасын асыра мақтай береді. Астар...
Жалақ кісі тілінен жазар,
Таз кісі қолынан жазар.
Таз кісі қолынан жазар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезі мен ісіне қарай қоғамдағы орнын, қадірін түсіндіреді. Тура мағынасында: жа...
Жарлылығын жасырған байымас.
**Негізгі мағынасы** Жарлылығын, яғни жоқшылық пен таршылығын жасырып, оны мойындамай жүрген адам шын мәнінде алға баса...
Таяқ жеген төбелеске тоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: таяқ жеген адам төбелесті тоқтатпай, қайта-қайта жанжалды жалғастыра бе...
Атақты ұры аштан өледі,
Атақсыз ұры қарын толтырады.
Атақсыз ұры қарын толтырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықпен күн көрген адамның тірлігі баянды болмайтынын аңғартады. Тура мағынасында да, ұр...
Төрден орын тисе, төредей орнық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер адамға төрден, яғни ең құрметті жерден орын бұйырса, сол орынға л...
Күркіреуі бар да, жауары жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қатты көрініп, көп шу шығарғанмен, нақты ісі, берер нәтижесі жоқ адамды не құбылы...
Еңбегің сайлы болса,
Ішің майлы болады.
Ішің майлы болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам еңбегі жүйелі, тиянақты, сапалы болса, соның жемісі де мол болады....
Сойса қозы өледі,
Соймаса өзі өледі.
Соймаса өзі өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ұшты, бірақ түйіні анық жағдайды білдіреді: қай жолды таңдасаң да, бір шығынсыз болма...
От ішінде мақтаны сақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — оттың ішінде мақта сияқты тез тұтанатын, нәзік затты сақтау мүмкін еме...
Шортанның өзі өлсе де, тісі қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шортан өлсе де, оның тісі ұзақ сақталады. Астарлы мағынасы — адам өмір...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.