Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Асың барда досың көп.
**Негізгі мағынасы** Асың бар кезде айналаңа жиналатын адам көп болады деген ой айтылады. Тура мағынасында, үйде ас-су,...
Телі-тентектің қолында темір сөйлейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қолында темір, яғни қару немесе қатты зат ұстаған тентек адам одан жам...
Тойған қарын ойға бөгет.
**Негізгі мағынасы** Тойып алған адамда ой сергектігі мен әрекетке ынта бәсеңдейді. Бұл мақалдың тура мағынасы — қарны т...
Адам жаманнан жиренбей,
Жақсыны үйренбейді.
Жақсыны үйренбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірде жақсы мінезді, дұрыс жолды өздігінен бірден таба салмайтынын айтады. Адам жам...
Шыдағанға шығарған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шыдаған адам ақырында бір нәтижеге, бір жеңілдікке, бір «шығуға» жетед...
Мықтыға момын күш қылмас.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: әлсіз, жуас адам күшті, өктем адамға қарсы тұра алмайды. Астарлы мағынасы:...
Ауруға емші көп.
**Негізгі мағынасы** «Ауруға емші көп» деген мақалдың тура мағынасы — сырқат адамға ем-дом айтатын, кеңес беретін кісі...
Аспаздың қарны асқанына тояды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас дайындайтын аспаз өзі пісірген тамақтан қанып жейді, яғни өз еңбегі...
Жарқанатқа жарық қас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жарқанат жарықты жақтырмайды, өйткені ол түнгі тіршілік иесі. Астарлы м...
Әр нәрсе сынарда
өзінен мықтыға тап болады.
өзінен мықтыға тап болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кез келген зат сыналатын, тексерілетін кезде өзінен күштірек нәрсеге ке...
Игілік істі өсек бұзады.
**Негізгі мағынасы** Игілік істі өсек бұзады дегеніміз — жақсы басталған іс те, пайдалы әрекет те жаман сөздің, орынсыз...
Ұлсыз қатын шүмекке тоймас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұлы жоқ әйелдің көңілі толмай, бір нәрсеге тоқтамай, жетпегенін сезіні...
Ақылды аузын жауып, ділін ашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам көп сөйлемей, сөзін орнымен ұстайтынын білдіреді. Тура мағынасында — аузы жаб...
Үндеместе пәле бар, отбасында шала бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі құбылысты ескертеді: біріншісі — орынсыз үндемей, ішке бүгіп жүрген адамда бел...
Өсекшінің аузын бассаң,
Арты жыбырлайды.
Арты жыбырлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өсекші адамды тек ауызша тыйып қою жеткіліксіз екенін білдіреді. Өсек айту — оның әдеті,...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.