Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1M
Қаралым
220
Орташа
Сұрыптау:
Ит ұяласын аңсайды.
**Негізгі мағынасы** Ит ұяласын аңсайды деген мақалдың тура мағынасы — ит өзімен бірге өскен, бірге жүрген тобын, үйренг...
Кейде тән ауырмаса да, жан ауырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның денесі сау көрінгенімен, ішкі жан дүниесі жаралануы мүмкін. Ас...
Дұрыс қанаттанған түзу ұшар.
**Негізгі мағынасы** Дұрыс тәрбие көріп, жөн-жосықты бойына сіңірген адам өмірде түзу жолмен жүреді. Мұндағы «қанаттану»...
Сөз жерден ауыр, күннен ыссы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің салмағы мен әсері өте күшті екенін білдіреді. Адамның айтқан бір ауыз сөзі кейде ж...
Ақылы жоқ жаманға,
Ауыл малы бұралқы.
Ауыл малы бұралқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы жоқ, жөнді ойлай алмайтын адамға жұрттың ортақ дүниесі де пайда әкелмейтінін білдір...
Ойыншының тамағы тоқ.
**Негізгі мағынасы** «Ойыншының тамағы тоқ» деген мақал тура мағынасында ойынға берілген, босқа уақыт өткізетін адамның...
Үлкен жау - өңеш.
**Негізгі мағынасы** Үлкен жау — өңеш деген мақал адамның ең қауіпті дұшпаны сырттан емес, өз ішіндегі ашкөздік, тойымсы...
Иегіне тағалы ат тайғандай.
**Негізгі мағынасы** Иегіне тағалы ат тайғандай деген мақал бір істің не жағдайдың мүлде орнықсыз, сенімсіз, берік емес...
Жұмыртқадан қыран да, жылан да шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының, не бір бастаманың нәтижесі әртүрлі болатынын білдіреді. Тура мағынасында...
Жайынның аузы кең, арты тар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай кең, ауқымды көрінген нәрсенің іші тар, пайдасы аз болуы мүмкін екенін білдіреді....
Ердің атағы туырлықтай,
Өзі бұлдырықтай.
Өзі бұлдырықтай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамды сыртқы даңқпен емес, шын болмысымен бағалау керек екенін білдіреді. Тура мағына...
Жаман айғыр енесіне тап берер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман, жуас емес айғыр өзіне ие болмай, тіпті өз енесіне де тап беруі...
Ұрының үйі көп,
Бірінен алады, біріне береді.
Бірінен алады, біріне береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықпен күн көрген адамның берекесі болмайтынын білдіреді. Тура мағынасында ұры бір үйде...
Бұзау ұрлаған өгізді де ұрлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұсақ бұзауды ұрлап жүрген адам ақыры ірі өгізге де қол сұғуы мүмкін. Ас...
Үйде өскен бұзау түзде өгіз болмас.
**Негізгі мағынасы** «Үйде өскен бұзау түзде өгіз болмас» деген мақал адамның не малдың өз ортасында еркелеп, тым қолда...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.