Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
787.4K
Қаралым
169
Орташа
Сұрыптау:
Қатты айтқан қарындасқа жақпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қатты, дөрекі сөйлеген сөз қарындасқа ұнамайды, жүрегіне тиеді. Астарл...
Көш бастаған серкесі болмаса да,
ел ішіндегі еркесі.
ел ішіндегі еркесі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір елде, бір ортада көшті бастайтын жетекші серке болмаса да, сол іш...
Мақтаншақты мақтасаң, басыңа секірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мақтаншақ адамды орынсыз көтермелесең, ол одан сайын паңданып, шектен шығып кетеді дегенд...
Миуасыз ағаштың бұтағы тік.
**Негізгі мағынасы** «Миуасыз ағаштың бұтағы тік» деген мақалдың тура мағынасы — жемісі жоқ ағаштың бұтағы салмақтан иі...
Ыштан көйлек болмайды кигенменен,
Жаман қатын болмайды сүйгенменен.
Жаман қатын болмайды сүйгенменен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені кигенмен, оның шынайы болмысы өзгермейді; сол сияқты адамды...
Соқырдың тілегені - екі көзі.
**Негізгі мағынасы** Соқыр адам үшін ең үлкен тілек — екі көздің көруі. Бұл мақалдың тура мағынасы да, астарлы мағынасы...
Үйің жаман болса, күйің жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам тұратын үй жайсыз, тар, күтімсіз болса, көңіл-күйі де түсіп, тірш...
Тазалық - иманның жартысы.
**Негізгі мағынасы** «Тазалық - иманның жартысы» деген мақалдың тура мағынасы — адамның дене, киім, үй-жай тазалығын са...
Жазымсыраған қыстан без,
Жасымсыраған қыздан без.
Жасымсыраған қыздан без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай именіп, шын ойын жасырған адамнан сақ болуды ескертеді. Тура мағынада «жазымсырағ...
Тұлпардан жабы озады,
Тұлпар мамада тұрып бұтын созады.
Тұлпар мамада тұрып бұтын созады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, жүйрік тұлпардың өзін әлсіздеу көрінетін жабы аттың да басып оз...
Өмірі зақым жылқы бақсын,
Үзеңгісін ұзын тақсын.
Үзеңгісін ұзын тақсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірі бір іске, бір кәсіпке байланған адам сол ісін жақсы біліп, соған сай жабдықтанып, с...
Өтірік айтқан жерде көп тұрма.
**Негізгі мағынасы** Өтірік айтылатын жерде ұзақ жүрме дегені — жалған сөзге, алдамшы ортаға үйір болма, ондай жерден ау...
Ұрлығыңа көнсем де, қорлығыңа көнбеймін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің ұрлығын уақытша көтеруге, шыдауға болады, бірақ қорлық көрсет...
Естіге екі сөз жетеді.
**Негізгі мағынасы** Есті адамға көп сөздің керегі жоқ: ол аз ғана ишарадан, қысқа ескертуден-ақ істің мәнін түсінеді....
Кекіреге тойған текедей бақылдар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөз, өз тамағын ғана ойлайтын, құныққан адамды әжуалайды. Тура мағынасында кекіреге той...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.