Күлге аунаған тауықтай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Күлге аунаған тауықтай» деген мақал біреудің түр-әлпеті, қылығы немесе күйі ұсқынсыз, бейберекет, ретсіз болып көрінгенде айтылады. Тура мағынасында тауықтың күлге аунап, үсті-басы шаң-тозаң болып, жүні жыбырлап, өңі қораш тартады. Астарлы мағынасы — адамның шашы, киімі, жүріс-тұрысы немесе жалпы күйі жинақы болмай, күтімсіз көрінуі. Кейде бұл сөз әдейі мысқыл ретінде де қолданылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тауық» — ауыл тіршілігіне жақын, таныс құс. Оның «күлге аунауы» табиғи қылығы болғанмен, адамға қатысты айтылғанда ұқыпсыздықты, ретсіздікті бейнелейді. «Күл» — кір, шаң, тозған кейіптің ишарасы. Сондықтан бұл теңеу сыртқы көріністегі берекесіздікті көз алдына анық елестетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам жұмыстан кейін шашы бытырап, киімі қыртыстанып, шаршап-шалдығып жүргенде немесе сыртқы бейнесіне мән бермей келгенде айтылады. Мысалы, сабақтан кейін жаңбыр астында қалып, сөмкесі мен киімі малмандай болып келген оқушыға «күлге аунаған тауықтай болыпсың» деуі мүмкін. Бұл — ұқыптылыққа шақыратын, бірақ сәл мысқыл аралас сөз.