Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Әр сұлудың бір міні бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр әдемі, мінсіз көрінетін адамның да бір кемшілігі болады деген ой. А...
Ойлы сөз - ұтқыр,
Ойсыз сөз - жұтқыр.
Ойсыз сөз - жұтқыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің салмағы оймен өлшенетінін айтады. Ойлы, мәнді, орнымен айтылған сөз адамға пайда...
Итке берсең асыңды,
Иттер тартар басыңды.
Иттер тартар басыңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ас-суыңды итке берсең, оны басқа иттер тартып жейді. Астарлы мағынасы:...
Сараң асын бермейді, көзінің жасын береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сараң адамды әшкерелейді: ол қолындағы барын бөлісуге қимайды, керек кезде жомарттық таны...
Ерді асы үшін сыйлама,
Басы үшін сыйла.
Басы үшін сыйла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қадірі оның сыртқы пайдасымен емес, өз болмысымен, ақылымен, абыройымен өлшенетін...
Әр баланың қолында бір шақалақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр баланың қолында бір кішкентай шақалақ, яғни әркім өзіне тиесілі нәр...
«Мен», «мен» дей берме,
Меңдеп өлерсің.
Меңдеп өлерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз-өзін тым көтеріп, «мен» деп шектен тыс мақтана беруі жақсылыққа апармайтынын...
Қартайғанда «Етегіңді жап!» деген не сұмдық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кісі қартайған шағында оған жас балаға айтатындай ескерту не қысым жасау орынсыз екенін б...
Кәріліктің алды, жігіттіктің соңы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің кезеңдерін салыстырып айтқан. Тура мағынасында — кәрілік пен жастықтың арас...
Тым биік болма,
Құлап сүйегің сынады.
Тым аласа болма,
Төбеңе әркім шығады.
Құлап сүйегің сынады.
Тым аласа болма,
Төбеңе әркім шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға шектен шықпай, орта жолды ұстануды үйретеді. Тура мағынада «тым биік болсаң құлайс...
Тарыны берген кісіден көрейін бе,
Жей білмеген кісіден көрейін бе?!
Жей білмеген кісіден көрейін бе?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тарыны берген адамнан көрген пайда мен оны дұрыс пайдалана алмаған адам...
Қызмет қыл да, міндет қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға істеген ісін жай ғана амал ретінде емес, жауапкершілікпен атқаруды үйретеді. «Қызм...
Қалтасында тиын жоқ,
Түйенің тісін санайды.
Түйенің тісін санайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қалтасында ақшасы жоқ адамның бос қарап, пайдасыз іске әуестенуі. Аста...
Еркек дауысты қатында ұят болмас,
Әйел дауысты еркекте қуат болмас.
Әйел дауысты еркекте қуат болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер мен әйелдің табиғи болмысына сай мінез-құлқы мен дауыс, жүріс-тұрыстағы жарасымын меңз...
Жақтырмасаң, қойыңды бақтырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің ісі мен кеңесін, мінезі не басқару тәсілі ұнамаса, оны зорлап іске араластырма д...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.