Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Көп асқанға бір апат,
Кесірліге бір кірапат.
Кесірліге бір кірапат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шектен шыққан нәрсенің соңы жақсылыққа апармайтынын ескертеді. «Көп асқанға» дегені — өзі...
Барды аямайды,
Жоқты санамайды.
Жоқты санамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолында бары бар адам оны қимай, есептеп-пішпей береді; ал жоқ, жетпісі...
Тікен де гүлін қорғайды.
**Негізгі мағынасы** Тікен де гүлін қорғайды деген мақалдың тура мағынасы — гүлдің айналасындағы тікен оны сыртқы қауіпт...
Сенім сең бұзады.
**Негізгі мағынасы** «Сенім сең бұзады» деген мақал адамға берілген сенімнің, яғни ишенім мен көңіл қоюдың, үлкен күш е...
Өгіз терісі - талыс.
**Негізгі мағынасы** «Өгіз терісі - талыс» деген мақал бір нәрсенің өз салмағына, шамасына лайық болуын білдіреді. Тура...
Ит итке жерошақта жолығады,
Қу қуға намаздігер - намазшамда жолығады.
Қу қуға намаздігер - намазшамда жолығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: иттер жерошақ маңында кездеседі, ал қу адамдар кешкі уақыттарда, жасыры...
Төреге ерген ерін арқалайды.
**Негізгі мағынасы** Төреге ерген ерін арқалайды деген мақалдың тура мағынасы — басшыға, билік иесіне немесе жөнсіз адам...
Саудагерде дос болмас.
**Негізгі мағынасы** «Саудагерде дос болмас» деген мақал тура мағынасында саудамен айналысатын адамда шынайы дос болмай...
Аттан аттың несі артық?
Бір аттаған бұты артық.
Бір аттаған бұты артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір аттың екінші аттан артық жері жоқ, тек бір аттағанда оның қадамы,...
Пайда, мақтан, әуесқой - шайтан ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды пайда қуып, орынсыз мақтанға салынып, бос әуестікке ермеуден сақтандырады. Тура ма...
Өзі білмегеннің аузына қарама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз бетіңше ойлап, білмеген адамға толық сеніп, соның айтқанына ерме дегенді білдіреді. Ту...
Адамды кейде баршылық сынайды,
кейде жоқшылық сынайды.
кейде жоқшылық сынайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі тек молшылықпен не тек таршылықпен өлшенбейтінін білдіреді. Баршылық келге...
Білгеннің жауы - білмеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — білімі бар адамға ең үлкен кедергі білімсіз, надан адам болады деген о...
Ердің асылы күшінен білінеді,
Әйелдін, асылы ісінен білінеді.
Әйелдін, асылы ісінен білінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы көрінісімен емес, нақты ісімен бағалау керек деген ойды білдіреді. Ер азам...
Тәңір атқанды Тәңір атқан мақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуді Тәңір жазаласа, соны тағы бір Тәңір атқандай адам ғана мақтайды...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.