Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Асырауын тапса адам болар,
Оқуын тапса білім қонар.
Оқуын тапса білім қонар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды адам ететін екі үлкен тірек — дұрыс кәсіп пен дұрыс оқу екенін айтады. Бірінші жол...
Оқ жетпес жерге қылыш суырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз қызбалыққа, өз күшінен тыс іске ұмтылмауға шақырады. Тура мағынасында, қыл...
Ұлыдан - өсиет,
Жақсыдан - қасиет.
Жақсыдан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адамның артында үлгі боларлық із қалатынын айтады. Тура мағынасында, үлкен кісіден...
Қотыр қолдан, пәле тілден жұғады.
**Негізгі мағынасы** Қотыр қалай теріге жанасса, солай тез жұғатыны сияқты, пәле мен кеселдің де көбі тілден, яғни орынс...
Доғалбас, от басында жоғалмас.
**Негізгі мағынасы** «Доғалбас, от басында жоғалмас» деген мақалдың тура мағынасы — басы аса қатты, долы не өжет адам ү...
Аяқ - азамат.
Қол - мүлік,
Бас - сандық,
Тіл - кілт.
Қол - мүлік,
Бас - сандық,
Тіл - кілт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы мүшелерді тек дене бөлшегі ретінде емес, әрқайсысының өмірдегі қызметін ас...
Түйе сілкінсе, бір есекке жүк қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе қозғалып, сілкінген кезде үстіндегі жүктің бір бөлігі түсіп, ол жа...
Жаманға олжа түссе,
Бөлісе алмай қор болады.
Бөлісе алмай қор болады.
**Негізгі мағынасы** Жаман, яғни пейілі тар, адамгершілігі төмен адамға күтпеген табыс не олжа түссе, оны дұрыс пайдалан...
Тышқанның тәңірі - мысық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тышқан үшін ең үлкен қауіп те, ең ықпалды күш те — мысық. Астар...
Қарғаның бір көзі оқта, бір көзі боқта.
**Негізгі мағынасы** Қарғаның бір көзі оқта, бір көзі боқта деген мақал адамдағы екіұдайлықты, тұрақсыздықты және ұсақ п...
Көзі қарайған там сүзер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашулы, ызалы, көңілі қара түнек күйдегі адам оңай қателесетінін білдіреді. Тура мағынасын...
Уайым - ердің қорғаны.
**Негізгі мағынасы** «Уайым - ердің қорғаны» деген мақал адамды ойланбай әрекет етуге емес, алдын ала сақтанып, жауапке...
Жаманнан да жаман бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман адам да, жаман іс те бір деңгейде емес, одан да сорақы, одан да қ...
Айдың ізін ай басар,
Аттың ізін тай басар.
Аттың ізін тай басар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айдың жүрген ізіне ай ғана жетеді, аттың ізіне тай ғана ілесе алады. Ас...
Біреудің түйедейін көрмеген,
Түймедейді не қылсын?
Түймедейді не қылсын?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз басынан көрмеген, тәжірибе жүзінде танымаған нәрсеге немқұрайды қарауын меңзей...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.