Аяқ - азамат.
Қол - мүлік,
Бас - сандық,
Тіл - кілт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам бойындағы мүшелерді тек дене бөлшегі ретінде емес, әрқайсысының өмірдегі қызметін астарлап көрсетеді. «Аяқ – азамат» дегені: адамды алға бастайтын, тірлікке жетелейтін күш – қимыл, әрекет, жүріс-тұрыс. «Қол – мүлік» дегені: адамның қолымен тапқаны, істеген еңбегі – ең үлкен байлық. «Бас – сандық» дегені: ақыл-ой адамның ішкі қазынасы, білім мен тәжірибе сонда сақталады. «Тіл – кілт» дегені: сөз арқылы адам жүрекке жол табады, ой ашылады, елмен байланыс орнайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «азамат» сөзі тек ер адам емес, жауапты, ісшіл, тиянақты тұлға мағынасында қолданылады. «Мүлік» — мал-мүлік қана емес, еңбекпен келген игілік. «Сандық» — қымбат зат сақтайтын орын, яғни бас ішіндегі ой, білім, ес сақталатын қазына. «Кілт» — жабық нәрсені ашатын құрал, демек тіл де адам арасындағы түсіністі ашатын қуатты құрал.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал еңбектің, ақылдың және дұрыс сөйлеудің қадірін еске салады. Мысалы, бір адам табысқа жету үшін тек білім алып қана қоймай, оны іске жаратып, сыпайы сөйлей білсе, жолы ашылады. Сондықтан бұл мақал «әр нәрсенің өз орны бар» деген өмірлік ойды ұқтырады.
Qol - múlik,
Bas - sandyq,
Til - kilt.