Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Қызыл дүние - көздің құрты.
**Негізгі мағынасы** «Қызыл дүние - көздің құрты» деген мақалдың тура мағынасы — көзге көркем, жарқыраған, қызық дүниел...
Сыйлағанды сыйла, иілмегенді иле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста өзара сыйластықты сақтауды үйретеді. Кім сені құрметтесе, сен де...
Бір басқа - бір көз.
**Негізгі мағынасы** «Бір басқа - бір көз» деген мақал адамға керегі өз орнымен берілетінін, әр нәрсенің жұбы, өлшемі, ш...
Бір жаман мың қолды ірітер,
Бір құмалақ бір қарын майды шірітер.
Бір құмалақ бір қарын майды шірітер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аз ғана арам не шіріген нәрсе көп дүниені бүлдіреді. Астарлы мағынасы:...
Сауатсыздың сөзіне сүрініп құларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сауаты жоқ, ойы үстірт адамның сөзіне сеніп қалу адамды қателікке, зиянға ұрындыратынын...
Түйеден нар туады моншақ өркеш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйеден кейде нардай ірі, ерекше күшті, бағалы түлік туады, ал оның өрк...
Келбеті келіскеннен кеңес сұра.
**Негізгі мағынасы** «Келбеті келіскеннен кеңес сұра» деген мақал сыртқы көрінісі сымбатты, жинақы адамнан ғана емес, о...
Төсектің тарлығы - тарлық,
Көңілдің тарлығы - қорлық.
Көңілдің тарлығы - қорлық.
**Негізгі мағынасы** Төсектің тарлығы — тұрмыстың, яғни материалдық жағдайдың тар екенін білдіреді. Мұндай таршылық кейд...
Адамның көңілі,
Өгіздің тұмсығы қартаймайды.
Өгіздің тұмсығы қартаймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көңілі мен қалауы ешқашан толық қартаюды білмейтінін аңғартады. Тура мағынасында...
Шайнаған бұйырған емес,
Жұтқан бұйырған.
Жұтқан бұйырған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауызға салғанды шайнау ғана емес, оны жұтып, қорытқанда ғана пайдасы ти...
Жаманның қолына бергенше,
Жақсының жолына бер.
Жақсының жолына бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені жаман адамға ұстатқаннан гөрі, жақсы адамға не игі іске жұ...
Досың аз, дұшпаның көп болса,
жер боларсың.
Ақылың аз, ашуың көп болса,
қор боларсың.
жер боларсың.
Ақылың аз, ашуың көп болса,
қор боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сақтық пен ақылды болуды ескертеді. Досы аз, дұшпаны көп адам көп жағдайда қорған...
Ұғысу қиын, шығысу оңай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың бір-бірімен тіл табысуы, түсінісуі оңай іс емес екенін, ал ренжісу, араздасу,...
Жақсыдан жаман туса,
Емі табылмас.
Жаманнан жақсы туса,
Теңі табылмас.
Емі табылмас.
Жаманнан жақсы туса,
Теңі табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қадірі тек шыққан тегіне емес, өз болмысы мен тәрбиесіне байланысты екенін аңғарт...
Өзі шынашақтай, сөзі келсаптай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы тұрқы шағын болса да, сөзі зор, тегеурінді, салмақты болатынын білдіреді....
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.