Бір басқа - бір көз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Бір басқа - бір көз» деген мақал адамға керегі өз орнымен берілетінін, әр нәрсенің жұбы, өлшемі, шегі болатынын меңзейді. Тура мағынасында адам басында бір ғана көз болмайтыны белгілі, сондықтан бұл сөз шындықты дәлме-дәл емес, астарлап жеткізеді. Астарлы мағынасы: бір нәрсенің бір ғана мәні бар, артық-ауысқа орын жоқ; сондай-ақ әр істің өз мөлшері, өз реті болады. Адам бір істі орындағанда да, ойын айтқанда да шектен шықпай, салмақпен әрекет етуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «бас» пен «көз» адам денесінің ең маңызды мүшелері ретінде алынған. Бас — ой мен сана, көз — көру мен бақылау белгісі. Екеуінің арақатынасы арқылы халық «әр мүшенің өз қызметі бар» деген ойды жеткізеді. Яғни бір нәрсеге екіұдай қарамай, нақты түсіну, орынсыз көбейтпеу, шындықты қабылдау қажет деген ишара бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да орнымен қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында қызметкерге бір тапсырма берілсе, оны дәл, артық қоспай орындау керек дегенді білдіру үшін айтылады. Яғни бір істі бір мақсатпен, бір жауапкершілікпен атқару қажет деген ойды күшейтеді.