Жылқы (ат) туралы 90
Жылқы (ат) туралы мақал-мәтелдер — ерлік, еңбек, дәстүр мен серіктестікті бейнелейтін халық даналығы.
90
Мақал-мәтел
31.7K
Қаралым
352
Орташа
Ең көп оқылған
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетеді…
Жылқыда да жылқы бар,
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының бәрі бірдей емес, жүйрік, күшті, жүкке де, жолға да жарайтын…
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті де…
Сырын білмеген аттың сыртынан жүрме.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезін, жүрісін, жарамдылығын білмеген атты сырттай ғана бағалап, соңынан…
Ат - адамның қанаты,
Ас - адамның қуаты.
Ас - адамның қуаты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқы мен ас адамның өміріндегі ең маңызды екі тірек екенін білдіреді. Тура мағынасында ат…
Сұрыптау:
Адамнан үлкен ат жоқ,
Наннан үлкен ас жоқ.
Наннан үлкен ас жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, жылқы — қазақ өміріндегі ең қадірлі көлік, серік, күш-қуат көзі…
Айғыр азынап үйірінен шықпас.
Негізгі мағынасы Айғыр азынап үйірінен шықпас деген мақалдың тура мағынасы — айғырдың үйірін тастап, өз бетінше…
Айғырды аладан салсаң,
Атты аладан мінесің.
Айғырды құладан салсаң,
Атты құладан мінесің.
Атты аладан мінесің.
Айғырды құладан салсаң,
Атты құладан мінесің.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қандай айғырды таңдасаң, соның нәсілінен, түсінен туған ат та сондай…
Айғырды неден салсаң,
Атты содан аларсың.
Атты содан аларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — айғырды қандай тұқымнан, қандай текке салсаң, одан туған ат та соның…
Ала жылқы жоғалмас.
Негізгі мағынасы «Ала жылқы жоғалмас» деген мақалдың тура мағынасы — түсі ала, көзге бірден түсетін жылқы адасып кетсе…
Сыйлық
Ең үздік 30 мақал — сыйлыққа
Telegram-ға жазылыңыз: 30 мақал мағынасы мен ойымен бірге PDF болып келеді
Ал ғаның жаман болса,
Көңілің жарым.
Атың жаман болса,
Талар қарың.
Көңілің жарым.
Атың жаман болса,
Талар қарың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өміріндегі екі нәрсенің қадірін айтады: мінезі нашар жолдас пен жарамсыз аттың зияны…
Алмауыттан ат мінсең,
Жақын болар алысың.
Әдепті, арлы жар сүйсең,
Оңғарылар бар ісің.
Жақын болар алысың.
Әдепті, арлы жар сүйсең,
Оңғарылар бар ісің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы таңдау адамның өміріне тікелей әсер ететінін айтады. Тура мағынасында, жақсы атқа…
Алысты жақындатар - ат,
Жақынды алыстатар - жат.
Жақынды алыстатар - жат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі күшті салыстырып айтады. «Алысты жақындатар – ат» дегені – ат ертеде адамға қашық…
Арғымақ аттың баласы,
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға да, арғымақтың баласына да бір ортақ қасиетті меңзейді: тектілік дабырамен емес…
Арғымақ жалсыз, ер малсыз.
Негізгі мағынасы Арғымақ жалсыз болмайтыны сияқты, ер азамат та малсыз, яғни тірлікке сүйенер ырыс-дәулетсіз, шаруасыз…
Арғымақтың тұяғы,
Тасты басса, кетілер,
Сазды басса, жетілер.
Тасты басса, кетілер,
Сазды басса, жетілер.
Негізгі мағынасы Мақал ортаның, жағдайдың ең мықты деген нәрсеге де әсер ететінін айтады. Арғымақ — ең текті, жүйрік…
Арыған ат шұқанақ санайды,
Ашыққан ат қолыңды жалайды,
Жараған ат көзіңе қарайды.
Ашыққан ат қолыңды жалайды,
Жараған ат көзіңе қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқының күйі мен мінезі арқылы тіршілік иесінің халін танытады. Арыған ат шұқанақты, яғни…
Ат - адамның қанаты,
Ас - адамның қуаты.
Ас - адамның қуаты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқы мен ас адамның өміріндегі ең маңызды екі тірек екенін білдіреді. Тура мағынасында ат…
Ат болар құлынның
артқы аяғы талтақ келер.
артқы аяғы талтақ келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, ер жетіп, нағыз ат болатын құлынның жүріс-тұрысы өзгешелеу, артқы…
Ат болатын құлынның,
Мүшесінен белгілі.
Мүшесінен белгілі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік, мықты ат болар құлынның дене бітімі, аяқ алысы, шабысы, жалпы…
Ат жақсысы қартады, негізіне тартады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік, мықты, жақсы ат қартайса да, өз табиғатын жоғалтпайды, бұрынғы…
Ат қартайса, ұрыншақ болады,
Ер қартайса, ұмытшақ болады.
Ер қартайса, ұмытшақ болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал уақыттың адамға да, жануарға да өз әсерін тигізетінін білдіреді. Ат қартайғанда мінезі…
Ат сыны - біреу, ер сыны - мың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың мінезі, жүрісі, жарамдылығы бір-ақ рет байқалса, ер адамның шын…
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетеді…
Аттанып барып жылқы алған,
Ат үстінде ұйқы алған.
Ат үстінде ұйқы алған.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам аттан мініп, жорыққа не сапарға барып, жол үстінде жылқы алып, сол…
Ат тұяғын тай басар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен аттың ізі мен тұяғын кейін тай, яғни құлыннан өскен жас жылқы…
Атты батыр атсыз жатыр.
Негізгі мағынасы «Атты батыр атсыз жатыр» мақалы ер жігіттің, батыр адамның негізгі серігі де, күш-қуаты да — аты…
Атты қамшымен айдама, жеммен айда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқыны да, жалпы тіршілік иесін де күшпен емес, ықыласпен, дұрыс күтіммен баулу керек…
Ат үйірін сағынса,
Артқы аяғын қағынар.
Артқы аяғын қағынар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқының өз үйірін, яғни бірге жүрген тобын сағынғандағы қимылын мысал етеді. Тура мағынада…
Ат шабысымен қадірлі,
Ер табысымен қадірлі.
Ер табысымен қадірлі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер адамның қадірі мен беделі оның бос отырысымен емес, істеген ісімен, жеткен табысымен…
Атың жақсы болса,
Бүл дүниенің пырағы,
Қатының жақсы болса,
Бұл дүниенің шырағы.
Бүл дүниенің пырағы,
Қатының жақсы болса,
Бұл дүниенің шырағы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы ат пен жақсы жардың адам өміріндегі орнын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында…
Атың жақсы болса - қанатың,
Ағайын жақсы болса - санатың.
Ағайын жақсы болса - санатың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өміріндегі екі үлкен тіректі көрсетеді: жақсы ат және жақсы ағайын. Тура…
Аты семіздің жолы тегіс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында семіз, күтімі жақсы аттың жүрісі де жеңіл, жолға төзімді болатынын…
Әркімнің мінген аты - өзіне тұлпар,
Әркімнің сүйген жары - өзіне сұңқар.
Әркімнің сүйген жары - өзіне сұңқар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр адамға өз мінген аты да, сүйген жары да ерекше қымбат көрінетінін білдіреді. Тура…
Баба бүркіт барлап ұшады,
Бала бүркіт парлап ұшады.
Бала бүркіт парлап ұшады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкен мен кішінің, тәжірибелі мен жас буынның мінезін салыстырады. Баба бүркіт — көп көрген…
Байтал қысыр болмайды,
Маңдай қысыр болады.
Маңдай қысыр болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — байталдан құлын тумаса да, оның өзі түбінде буаз болып, өнім беретін мал…
Байтал мінген,
Айғыр мінгенге жолдас бола алмайды.
Айғыр мінгенге жолдас бола алмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — байталға мінген адам айғырға мінген адаммен ұзақ ілесіп жүре алмайды…
Батпағы бар көлдерден
Су ішетін сай артық.
Қамшылатқан шабаннан
Өзі жүрер тай артық.
Су ішетін сай артық.
Қамшылатқан шабаннан
Өзі жүрер тай артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай көрінісі жақсы болғаннан гөрі, пайдасы бар, шын іске жарайтын нәрсенің артық екенін…
Бір бие үйдікі, екі бие елдікі.
Негізгі мағынасы «Бір бие үйдікі, екі бие елдікі» деген мақал малдың, әсіресе жылқының, пайдасы жеке үй шеңберінде ғана…
Болдырған ат болпақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әбден болдырған, әбден қажыған ат бірден тыңайып кетпейді, бұрынғы…
Ердің ісін ауыр қылма,
Сәйгүлікті жауыр қылма.
Сәйгүлікті жауыр қылма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың атқаратын ісі мен жауапкершілігін орынсыз ауырлатпауды ескертеді. «Ердің ісі»…
Ер жігіттің:
аты жақсы болса - бір бақыт,
жары жақсы болса - бір бақыт.
аты жақсы болса - бір бақыт,
жары жақсы болса - бір бақыт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың өміріндегі екі үлкен тіректі көрсетеді: жүйрік аты мен жақсы жары. Тура…
Ер қанаты - ат.
Негізгі мағынасы «Ер қанаты - ат» мақалында ер жігіттің өмірі мен ісі атпен тығыз байланысты екені айтылады. Тура…
Етігін шешпей ер тыңаймас,
Ер-тоқымын сыпырмай ат тыңаймас.
Ер-тоқымын сыпырмай ат тыңаймас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың да, атының да үздіксіз еңбектен, сапардан, міндеттен кейін тынығатынын…
Жақсы айғырдың үйірін ат жақтайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы айғырдың үйірі көбейіп, ірі де берік болуы үшін оған лайықты ат…
«Жылқы (ат) туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі өмір салтымен біте қайнасқан рухани мұра. Ат — ердің қанаты, елдің тірегі ретінде танылып, батырлық, намыс, жол, сапар, береке секілді ұғымдарды терең жеткізеді.
Бұл санаттағы нақыл сөздер жылқының қадір-қасиетін ғана емес, адам мінезін де астарлап суреттейді: жүйрікті тану, еңбек пен төзім, сертке беріктік, ел бірлігі. Мақал-мәтелдер арқылы жылқыға қатысты салт-дәстүр, тәлім-тәрбие және өмірлік тәжірибе ұрпаққа өнеге болып қалады.
Бұл санаттағы нақыл сөздер жылқының қадір-қасиетін ғана емес, адам мінезін де астарлап суреттейді: жүйрікті тану, еңбек пен төзім, сертке беріктік, ел бірлігі. Мақал-мәтелдер арқылы жылқыға қатысты салт-дәстүр, тәлім-тәрбие және өмірлік тәжірибе ұрпаққа өнеге болып қалады.