Жазмыш туралы 427
Жазмыш туралы мақал-мәтелдер тағдыр, бұйрық пен өмір сынағын түсіндіріп, сабыр мен үмітке үндейді.
427
Мақал-мәтел
73.2K
Қаралым
171
Орташа
Сұрыптау:
Қыран қазасы қияда.
**Негізгі мағынасы** Қыран — ең биікке самғайтын, еркін де қайратты құс. «Қыран қазасы қияда» деген мақалдың тура мағына...
Жолдағы құйрықтан,
Қолдағы өкпе артық.
Қолдағы өкпе артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жол үстінде көрінген құйрықтан гөрі, қолыңдағы өкпе, яғни бар нәрсенің...
Қайғы - саңырау.
**Негізгі мағынасы** Қайғы — адамның ішкі жан дүниесін ауыртатын күй. Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, ал астарлы мағынас...
Өзен бойы тұрғанда,
Өзге жерге қонбаңыз.
Өзге жерге қонбаңыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өзіне қолайлы, берекелі, жайлы орнын тастап, орынсыз басқа жерге ұмтылмауды ескерт...
Қуғынмен келген сүргінмен кетеді.
**Негізгі мағынасы** Қуғынмен келген адам не зат, не билік ұзақ тұрақтамайды деген ой айтылады. Тура мағынасында біреуді...
Құдайға жазсаң да, көпке жазба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер бір ісің сәтсіз болса, оны көпшілікке жариялап, елдің талқысына са...
Басыңа бақ қонарда,
Елден асқан данасың.
Басыңнан бақ тайғанда,
Қалыбыңа барасың.
Елден асқан данасың.
Басыңнан бақ тайғанда,
Қалыбыңа барасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бағы мен дәулеті бір қалыпта тұрмайтынын білдіреді. Бақ қонған кезде адам өзін өз...
Өлмеген құл алтын аяқпен су ішер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тірі адам қандай ауыр халде жүрсе де, уақыт өте жағдайы жақсарып, жақсы...
Адам қайғысы - заман қайғысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жеке қайғысы көбіне қоғамдағы, заманындағы қиындықтармен байланысты екенін меңзей...
Адам ғұмыры қамшы сабындай (қысқа).
**Негізгі мағынасы** Адам ғұмырының өте қысқа екенін білдіреді. Қамшы сабы ұзаққа бармайтын, тез тозатын нәрсе болғанды...
Дүние - үлкен көл,
Замана - соққан жел.
Замана - соққан жел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің тұрақсыз, аумалы-төкпелі екенін білдіреді. Дүние үлкен көл сияқты: үсті тыныш көр...
Мал - байдікі , жан - Құдайдікі .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — мал-мүлік, байлық адамға тиесілі болғанмен, адамның өмірі өз қолында...
Тар жол, тайғақ кешу.
**Негізгі мағынасы** «Тар жол, тайғақ кешу» деген мақал өмірдегі өте қиын, қауіпті, кедергісі көп кезеңді білдіреді. Тур...
Кемедегі хан болды,
Біз нөкер болдық.
Тағдыр солай болды,
Біз су төгер болдық.
Біз нөкер болдық.
Тағдыр солай болды,
Біз су төгер болдық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмір жолы мен тағдырдың билігін меңзейді. Тура мағынасында кеме ішінде біреу ханд...
Сан тимеске сан тиді,
Шен тимеске шен тиді.
Шен тимеске шен тиді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бұрын қолы жетпеген, ойламаған жерден әлдебір артық немесе күтпеген дә...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Таудай талап бергенше,
Бармақтай бақ бер.
Бармақтай бақ бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға шама жетпейтін зор талап, үлкен арман бере салғаннан гөрі, соған сәйкес келетін ба...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Уайым түбі - тұңғиық,
Батасың да, кетесің.
Тәуекел түбі - желқайық,
Мінесің де, өтесің.
Батасың да, кетесің.
Тәуекел түбі - желқайық,
Мінесің де, өтесің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды уайымға берілмеуге, батыл қадам жасап, тәуекелге бел байлауға шақырады. Тура мағын...
«Жазмыш туралы» санатындағы қазақ мақал-мәтелдері тағдырдың жазуы, адамға бұйырған несібе, өмір жолындағы бұралаңдар мен сынақтардың мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл нақылдар халықтың дүниетанымын, Алланың бұйрығына илану мен адамның ниеті, еңбегі арасындағы байланысын танытады.
Мұндай мақалдар қиындыққа мойымай, сабыр сақтауға, жақсылықтан үміт үзбеуге шақырады. Сондай-ақ тағдырды сылтау етпей, әрекет пен жауапкершілікті қатар ұстауды еске салып, өмірдің әр кезеңінде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Мұндай мақалдар қиындыққа мойымай, сабыр сақтауға, жақсылықтан үміт үзбеуге шақырады. Сондай-ақ тағдырды сылтау етпей, әрекет пен жауапкершілікті қатар ұстауды еске салып, өмірдің әр кезеңінде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.