Бармын деп тасыма,
Жоқпын деп жасыма.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға екі жағдайда да сабыр мен ұстамдылық керек екенін ескертеді. «Бармын деп тасыма» дегені — барға масаттанып, дандайсыма, өзіңді өзгеден жоғары санама деген сөз. Байлық, күш, абырой, мүмкіндік уақытша екенін ұқтырады. Ал «Жоқпын деп жасыма» — таршылыққа, жоқшылыққа, қиындыққа берілме, еңсеңді түсірме, үмітіңді үзбе деген астарлы мағына береді. Яғни адам байыса да, кедейленсе де, мінезін жоғалтпай, байсалды болуы тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бармын» — тек мал-мүлік не дәулет емес, жалпы жағдайы жақсы, жолы ашық, қуатты кезді білдіреді. «Тасу» — судың арнасынан асып, шектен шығуы секілді, адамның да өз-өзінен асқақтап кетуін бейнелейді. «Жоқпын» — жоқшылық, тапшылық, қысылтаяң шақ. «Жасу» — сыр беру, мойып қалу, жігері құм болу. Осы образдар арқылы халық өмірдің екі шетінде де адамдық қалпын сақтауды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, бір адам қызметі өсіп, табысы көбейсе, кішіпейіл болып, бұрынғыдай біреуді менсінбей сөйлемеуі керек. Ал жұмысынан айырылса да, бәрі бітті деп күйзелмей, жаңа мүмкіндік іздеп, әрекетін жалғастырғаны жөн. Мағынасы — тепе-теңдік, сабыр және үміт.
Joqpyn dep jasyma.