Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
631.2K
Қаралым
287
Орташа
Сұрыптау:
Сөз жаманы - сыбырлау.
**Негізгі мағынасы** Сөздің жаманы — сыбырлап сөйлеу, яғни анық айтпай, астарлап, біреуден біреуге құпия түрде жеткізу....
Бал тәтті екен деп,
Бармағыңды жұтып қойма.
Бармағыңды жұтып қойма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бал қанша тәтті болғанымен, оны көрумен шектеліп, саусағыңды жұтып қою...
Жылан терісін тастаса да жылан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылан қабыршағы мен терісін ауыстырса да, бәрібір жылан болып қала бер...
Су тоқтаса тоқтар, сұм тоқтамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су өз арнасымен ақпаса, тоқтап қалады. Ал астарлы мағынасы: табиғаттағ...
Ауру емес, сау емес,
Мінезді қалай жазамыз?
Мінезді қалай жазамыз?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам ауырғанда да, түгел сау емес кезде де оның мінезін бірден өзгертіп...
Өтіріктің алды - мұз, арты - ор.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтірік айтудың соңы жақсылыққа апармайтынын білдіреді. Өтіріктің алды «мұз» болғандай, оғ...
Егіле сүйген елжіретер,
Ақыры бір күн еңіретер.
Ақыры бір күн еңіретер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам біреуге шектен тыс беріліп, орынсыз елжіреп, өте нәзік сезімге ерік берсе, соңы өкін...
Ар қиналмай, жан қиналмайды.
**Негізгі мағынасы** Ар қиналмай, жан қиналмайды деген мақал адамның ішкі ары таза, ұяты ояу болса, ол міндетті түрде қ...
Қатын ашуланса қатты айтар,
Бала ашуланса бетін қайтар.
Бала ашуланса бетін қайтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашуға берілген адамның сөзі де, ісі де өзгеріп кететінін ескертеді. Тура мағынасында әйел...
Жолдас болма қуға,
Басың қалар дауға.
Басың қалар дауға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал айлакер, қу, қулыққа жақын адаммен жолдас болмауға шақырады. Тура мағынасында: ондай адам...
Дәмі жоқ қауынның түйнегі көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай көп, мол көрінген нәрсенің бәрі бірдей сапалы емес екенін білдіреді. Қауынның түй...
Жамандықты көп көрген
Жақсы сөзге «Жә!» демес.
Жақсы сөзге «Жә!» демес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жамандықты көп көріп, өмірдің ауыртпалығын сезген адам жақсы сөзді ел...
Ит құтырса, иесін қабар,
Дау құтырса, биін табар.
Дау құтырса, биін табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ашу қысқан ит өзін бағып-қаққан иесіне де шабуы мүмкін. Астарлы мағынас...
Жақынды жаралама,
Алысты қаралама.
Алысты қаралама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өзіне жақын жүрген кісіні ренжітпеуге, қадірін білмеуге шақырады. «Жақынды жаралам...
Қайырсыз байдан қайнатқан су артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пайдасы жоқ, қолы ашылмаған байдың байлығынан қарапайым болса да пайдал...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.