Жақынды жаралама,
Алысты қаралама.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды өзіне жақын жүрген кісіні ренжітпеуге, қадірін білмеуге шақырады. «Жақынды жаралама» дегені — туыс, дос, көрші, сенім артқан адамға ауыр сөз айтып, көңілін қалдырма деген ескерту. Ал «алысты қаралама» — алыстағы адамды да төмен санама, менсінбе, сыртқа тебу дұрыс емес деген ой. Яғни мақалдың астарында адаммен қарым-қатынаста әділдік, сыпайылық, сыйластық сақтау керектігі жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаралау» сөзі тура мағынада денеге зақым келтіруді білдірсе, ауыспалы мағынада жүрекке, намысқа тиюді аңғартады. «Жақын» мен «алыс» тек арақашықтық емес, адамдардың айналаңдағы орны мен байланысын көрсететін образ. Мақал жақынға да, алысқа да бірдей ізет көрсету керек екенін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл сөзді отбасында, жұмыста, достар арасында жиі қолдануға болады. Мысалы, әріптесіңді көпшілік алдында орынсыз сынап, намысына тисең, арадағы сыйластық бұзылады. Сондықтан бұл мақал адамдарды сабырлы болуға, ешкімді алаламай қарым-қатынас жасауға үйретеді.
Alysty qaralama.