Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
631.5K
Қаралым
287
Орташа
Сұрыптау:
Сыпайы тоңбай қалтырайды.
**Негізгі мағынасы** Сыпайылық — адамның көркі, мәдениетті мінездің белгісі. Бірақ бұл мақал тура мағынада емес, астарлы...
Күйесіз қазан жоқ,
Қайғысыз адам жоқ.
Қайғысыз адам жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның күйесі отқа көп ілінгенде пайда болады. Астарлы мағынасы: адам...
Бай кісі балпаң,
Жарлы кісі жалтаң.
Жарлы кісі жалтаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай мен жарлы адамның тұрмыс айырмасын бейнелейді. Бай кісі сенімді, орнықты, еркін жүріс...
Жақсының сыры кетсе де,
Сыны кетпейді.
Сыны кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам туралы айтады. Тура мағынасында оның құпиясы, ішкі сыры ашылып қалса да, жақсы...
Бақылда бірлік жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бақылда, яғни ұсақ тартыс, бәсеке, керісу үстінде татулық болмайды. Ас...
Аққа зауал жоқ.
**Негізгі мағынасы** Аққа зауал жоқ деген сөз – ақиқат пен адал істің түбі жоғалмайтынын, әділдік ақыры жеңетінін білдір...
Оқтаулы мылтық бір күн тұрса, өзі атылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: оқтаулы, яғни оқ-дәрісі салынған мылтық ұзақ жатпай, бір кезде өзінен-ө...
Мал айдаса - жаудікі,
Ысқырса - желдікі.
Ысқырса - желдікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малды айдап әкетсе, ол жаудың олжасы болып кетеді; ал тек ысқырып, бос...
Көңілі ашықтың үні ашық.
**Негізгі мағынасы** Көңілі ашық, ниеті таза, жүрегі кең адам ойын да, сөзін де еркін, анық жеткізеді. Мұнда тура мағын...
Көп асқанға бір апат,
Кесірліге бір кірапат.
Кесірліге бір кірапат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шектен шыққан нәрсенің соңы жақсылыққа апармайтынын ескертеді. «Көп асқанға» дегені — өзі...
Табы бірдің ары бір,
Адал достың жаны бір.
Адал достың жаны бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шын, адал достықтың қадірін айтады. «Табы бірдің» дегені — ойы, тілегі, мақсаты бір адамд...
Тұзсыз ас ауқат болмас ішкенменен,
Май түспес қара суды піскенменен.
Май түспес қара суды піскенменен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дәмі жоқ, нәрі жоқ ас адамды тойдырғанымен, шын мағынасында қуат берме...
Әйел ақылсыз ,бақа көріксіз .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрініс пен ақылдың екеуі де адамға сән беретін қасиет екенін астарлайды. Мұнда әй...
Жақсы сөз - жан азығы.
**Негізгі мағынасы** «Жақсы сөз - жан азығы» деген мақал адамға жылы, ізгі, дем беретін сөздің рухани күшін айтады. Тура...
Өзіңдікі өзіңе
оттай ыстық көзіңе.
оттай ыстық көзіңе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзіне жақын, өзінікі болған нәрсенің бәрі қымбат әрі ыстық болатынын білдіреді. Т...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.