Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
406.6K
Қаралым
184
Орташа
Сұрыптау:
Қасқыр тойғанына емес, қырғанына мәз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр тойып тамақ ішкеннен емес, көп малды қырып тастағанына қуанады...
Жаманды жіберсе еркіне,
Күнде тышар бөркіне.
Күнде тышар бөркіне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамға ерік берсең, ол өзінің шектен шыққан қылығын тоқтатпайтынын білдіреді. Тура...
Жаман көлдің суы ащы,
Жаман адамның тілі ащы.
Жаман адамның тілі ащы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамның сөзі де, мінезі де жұртқа жайсыз болатынын білдіреді. Тура мағынасында ащы...
Болат қынға тоқтайды,
Тентек көпке тоқтайды,
Жомарт жоққа тоқтайды.
Тентек көпке тоқтайды,
Жомарт жоққа тоқтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үш түрлі мінезді салыстырып, әрқайсысының өз тежегіші болатынын айтады. Болат қынға тоқта...
Досыңды мақтағаның - өзіңді мақтағаның.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: досыңды мақтасаң, сол мақтау өзіңе де тиеді. Астарлы мағынасы: адамның...
Шөлден шүлен туады.
**Негізгі мағынасы** Шөлден шүлен туады деген мақал таршылық пен қиындықтың өзінен де береке, игілік шығуы мүмкін екенін...
Қуғынмен келген сүргінмен кетеді.
**Негізгі мағынасы** Қуғынмен келген адам не зат, не билік ұзақ тұрақтамайды деген ой айтылады. Тура мағынасында біреуді...
Ант бұзған оңбайды,
Салт бұзған сорлайды.
Салт бұзған сорлайды.
**Негізгі мағынасы** Ант бұзған адамға сенім жоғалады, өйткені берген сөзінен тайған кісі өз абыройын да, ел ішіндегі бе...
Тамұқты көрмеген ұжмақтың қадірін білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жақсының бағасын қиындықты көргенде ғана терең түсінетінін білдіреді. Тура мағына...
Көп сөйлейді залым би,
Аз сөйлейді әділ би.
Аз сөйлейді әділ би.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: залым, яғни әділетсіз би көп сөйлейді, ал әділ би аз сөйлейді. Астарлы...
Ескі байдан жұрт қалмас,
Жаңа байдан шөп қалмас.
Жаңа байдан шөп қалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлықтың өзі емес, оны ұстай білу мен жұмсай білудің маңызды екенін меңзейді. Тура мағын...
Тіріде жанға тыным жоқ,
Қызыл тілде буын жоқ.
Қызыл тілде буын жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тірі адамға тыныштық болмайды, ал тілдің, сөздің «буыны» жоқ, яғни ол ш...
Ұры тойғанша жеп, өлгенше қарғанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрының табиғатын әшкерелейді: ол тонап алғанын тойғанша жеп, қылмысын жасырудың орнына, ұ...
Түйе үстінен сирақ үйтеді.
**Негізгі мағынасы** Түйе үстінен сирақ үйтеді деген мақал біреудің қолындағы үлкен мүмкіндік пен мол игілікті қанағат т...
Айыр інген кез болса,
Мұрындығы қалар жырылып.
Мұрындығы қалар жырылып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айыр інген, яғни жүк артылған не жетекке үйренген інген кейде шабысып,...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.