Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
629.2K
Қаралым
286
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы - сыйлағанының құлы,
Жаман - қорыққанының құлы.
Жаман - қорыққанының құлы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезін салыстырып көрсетеді. Жақсы адам өзіне көрсетілген сый-құрметке жауап ретінд...
Адам жаманнан жиренбей,
Жақсыны үйренбейді.
Жақсыны үйренбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірде жақсы мінезді, дұрыс жолды өздігінен бірден таба салмайтынын айтады. Адам жам...
Ақ сәлделі қожадан
Ақ жаулықты қатын артық.
Ақ жаулықты қатын артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы діндарлық пен көрініп тұрған абыройдың өзінен гөрі, ақылға қонымды, мейірімді, өмі...
Бір нақақты күйдіргеннен,
Он қылмыстыны ағартқан артық.
Он қылмыстыны ағартқан артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ғана анық, дәл айтылған сөздің немесе бір шындықтың әсері үлкен ек...
Тұлпарды алтын тағамен тағаласа,
Есек емексіп аяғын көтереді.
Есек емексіп аяғын көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тұлпардың аяғына алтын тағасы тағылса да, ол сол күйі тұлпар болып қала...
Бұзылған қатын бұралқы итпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында әйелдің бұзылған, жөнсіз, тәрбиесіз мінезін өте төмен бейнемен салыстыра...
Бар мақтанса табылар,
Жоқ мақтанса шабылар.
Жоқ мақтанса шабылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бар нәрсесі, дәулеті, мүмкіндігі бар адам мақтанса, оның сөзіне лайық...
Ақымақта дос, итте бажа жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақтың досы болмайды, иттің де бажа деген туысы жоқ деген сөз. Аста...
Сөзбен сөзді жуады,
Сабынмен бөзді жуады.
Сабынмен бөзді жуады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің де, істің де өзіне лайық құралы бар екенін аңғартады. Бір нәрсені тазарту үшін саб...
Өңештен өткен өзіңдікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тамақ өңештен өтіп, қарынға түскен соң ол адамға сіңеді, яғни өзінікі...
Жақсыны жамандаса,
Аруағы асады;
Жаманды жамандаса,
Құты қашады.
Аруағы асады;
Жаманды жамандаса,
Құты қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамды орынсыз жамандасаң, оның абыройы тіпті өсіп, ел ішіндегі...
Қабағы жаманның
Сабағы жаман.
Сабағы жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы қабағы, мінез-құлқы мен ішкі болмысы бір-бірімен тығыз байланысты екенін б...
Тісінің суын сорған.
**Негізгі мағынасы** «Тісінің суын сорған» деген тіркес біреудің бір нәрсеге қатты қызығып, ынтығып, аңсап тұрғанын білд...
Қомағайдың сыбағасы - бір шөкім ет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөз, қомағай адамға көп нәрсе бұйырмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, бірден көп же...
Алма апаннан аланды,
Таутан ұрар балаңды.
Таутан ұрар балаңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алма ағашының түбінен, яғни апаннан өсіп шыққан алманы немесе оның саб...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.