Туған - туыс туралы 53
Туған-туыс жайлы мақал-мәтелдер: ағайынның қадірі, бірлік пен бауырмалдықты дәріптейтін халық нақылы.
53
Мақал-мәтелдер
8.8K
Барлық қаралым
166
Орташа қаралым
Мақал-мәтелдер
Сорттау:
Ат сатсаң, ауылыңмен ақылдас,
Ауылың жоқ болса, бөркіңмен ақылдас.
Ауылың жоқ болса, бөркіңмен ақылдас.
Үш ағайынды жігіттің,
Отарында малы бар.
Екі ағайынды жігіттің
Қотанында талы бар.
Отарында малы бар.
Екі ағайынды жігіттің
Қотанында талы бар.
Ағайын - ағайынның айнасы.
Өткелді саяз деме,
Таяқ салып бойлат.
Ісіңді мақұл деме,
Ағайынға салып ойлат.
Таяқ салып бойлат.
Ісіңді мақұл деме,
Ағайынға салып ойлат.
Өзімде болмаса, ағайында болсын,
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
Жаман жақыннан алыс артық,
Атасы басқа арыс артық.
Атасы басқа арыс артық.
Ағайынға қадірім жоқ, бетімді көреді.
Әйеліме қадірім жоқ, етімді көреді.
Әйеліме қадірім жоқ, етімді көреді.
Ағайын бір өліде, бір тіріде.
Төбелеске бергісіз араша бар,
Ағайынға бергісіз жаңаша бар.
Ағайынға бергісіз жаңаша бар.
Жақының үшін жақсының жағасынан алма.
Азамат жолы - ар жолы.
Күнде жем тілеген атыңнан без,
Күнде сый сұраған жақыннан без.
Күнде сый сұраған жақыннан без.
Ағайын өзгеге қиса да, өлімге қимайды.
Алты Алашқа қорланба, ағайынға қорлан.
Қара наннан қалаш жақсы,
Жаман ағайыннан Алаш жақсы.
Жаман ағайыннан Алаш жақсы.
Ең көп қаралған осы тақырыпта
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
Нағашы жұрт
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
Ағайын
бар болсаң, көре алмайды,
жоқ болсаң, бөліп бере алмайды.
жақсы болсаң, күндейді,
жаман болсаң, жүндейді.
бар болсаң, көре алмайды,
жоқ болсаң, бөліп бере алмайды.
жақсы болсаң, күндейді,
жаман болсаң, жүндейді.
Ата-ананың ақылы
Сайрап жатқан жолмен тең.
Ақылдының ақылы,
Сарқылмайтын көлмен тең.
Сайрап жатқан жолмен тең.
Ақылдының ақылы,
Сарқылмайтын көлмен тең.
Ағайын ала болғанда,
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
«Туған - туыс туралы» мақал-мәтелдер қазақ дүниетанымындағы ағайынның орны, қандас жақындықтың құны және туыстық жауапкершілік жайын айтады. Бұл нақылдар ата-ана, бауыр, нағашы-жиен, құда-жекжат секілді қатынастардың мәнін ашып, татулық пен сыйластықты алға қояды.
Осындай мақалдар қиын сәтте сүйеніш болатын жақынның қадірін, реніштің орнына келісім іздеуді, ұрпаққа үлгі болар адамгершілікті үйретеді. Туыспен араны бекем ұстап, бірлікке шақыратын даналық сөздер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де бағыт-бағдар береді.
Осындай мақалдар қиын сәтте сүйеніш болатын жақынның қадірін, реніштің орнына келісім іздеуді, ұрпаққа үлгі болар адамгершілікті үйретеді. Туыспен араны бекем ұстап, бірлікке шақыратын даналық сөздер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де бағыт-бағдар береді.