Ағайынға қадірім жоқ, бетімді көреді.
Әйеліме қадірім жоқ, етімді көреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз қадірі кейде ең жақын ортасында толық бағаланбай қалатынын білдіреді. «Ағайынға қадірім жоқ, бетімді көреді» дегені — туыс адамды оның ішкі қасиетіне, еңбегіне, ақылына емес, тек сырттай бар-жоғына, күнделікті қатынасына қарап бағалауы мүмкін деген ой. Ал «Әйеліме қадірім жоқ, етімді көреді» деген жол отбасында да адамды жан дүниесімен емес, көбіне күнкөріс, пайда, асыраушылық жағы арқылы танитын сәттер болатынын меңзейді. Мұнда реніш те, өмірлік шындық та бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бетімді көреді» деген тіркес — сыртқы көрініс, туыстық қана байланыс деген ұғымды береді. Яғни адамды терең танымай, тек жақындығына қарап қабылдау. «Етімді көреді» — тура мағынада ас-су, нәпақа, тіршілік қамы; астарлы мағынада — адамның тұлғасын емес, одан келетін пайданы ғана көру. Бұл образдар адамның рухани қадірі мен материалдық қажетінің арасындағы айырманы ашып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір де кейбір адамды туысы тек қызметіне, табысына қарап сыйлайды, ал үй іші оның шаршауын емес, әкелген табысын ғана бағалауы мүмкін. Мысалы, күн-түн еңбек етіп жүрген азаматты ағайыны тек шаруасына керек кезде іздеп, отбасы да оның мейірімінен гөрі айлығын көбірек сөз етсе, осы мақал орынды айтылады.
Áıelime qadirim joq, etimdi kóredi.