Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
197.2K
Қаралым
170
Орташа
Сұрыптау:
Сиыр су ішкенде бұзау мұз жалайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сиыр су ішкенде, бұзау оның жанында мұз жалап күнелтеді. Астарлы мағына...
Оқы да біл, ойна да күл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға оқуды да, балалық қуанышты да қатар ұстауды үйретеді. Тура мағынасында: білім ал,...
Әйелдің ақылын жесірінде байқа,
Баланың ақылын жетімінде байқа.
Баланың ақылын жетімінде байқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен ақылы сын сағатта, қиындық келгенде анық көрінетінін айтады. Әйел жесір қ...
Жаман қатын төсегінен белгілі,
Жаман жігіт есебінен белгілі.
Жаман жігіт есебінен белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен отбасындағы мінездің сыртқы сөзбен емес, іс-әрекетпен танылатынын білдіреді. Тур...
Еңбек ширатады, өмір үйретеді.
**Негізгі мағынасы** Еңбек адамды шыңдайды, шынықтырады, мінезін бекітеді. Адам қол қусырып отырмай, іс істеп, маңдай те...
Өнерліге есік ашық.
**Негізгі мағынасы** «Өнерліге есік ашық» деген мақалдың тура мағынасы — өнері, қабілеті, шеберлігі бар адамға қай жерде...
Ердің асылы күшінен білінеді,
Әйелдін, асылы ісінен білінеді.
Әйелдін, асылы ісінен білінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы көрінісімен емес, нақты ісімен бағалау керек деген ойды білдіреді. Ер азам...
Жабулы қазан жабуымен қалсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазанның қақпағын ашпай, жабулы күйінде қалдыру. Астарлы мағынасы — бі...
Жақсынық жақсылығын айт,
Нұры тасысын.
Жаманның жамандығын айт,
Құты қашсын.
Нұры тасысын.
Жаманның жамандығын айт,
Құты қашсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезін дұрыс бағалауға шақырады. Жақсы адамның жақсы ісін айтып, оны мадақтау керек...
Жалғыз бала жат бауыр.
**Негізгі мағынасы** «Жалғыз бала жат бауыр» деген мақалдың тура мағынасы — үйде жалғыз өскен бала бауыр сияқты болғаны...
Бала жақсы болса - бала,
Жаман болса - пәле.
Жаман болса - пәле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың тәрбиесі мен мінезі отбасына тікелей әсер ететінін айтады. Бала жақсы, өнегелі, т...
Туғанына мекіренбеген ана - безбүйрек,
Тумысында уызға жарымаған төл - қатпа.
Тумысында уызға жарымаған төл - қатпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ана мейірімінің де, алғашқы тәрбие мен қамқорлықтың да өмір бойы адамға әсер ететінін мең...
Ақсақ малдың ақырын бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақсаңдаған малды қатты жүргізбей, жайлап бағып-қағу керек деген сөз. А...
Оқыған - білгір, оқымаған - ділгір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімнің адам өміріндегі орнын көрсетеді. Оқыған адам дүниені жақсы түсінеді, ойы ояу, с...
Жол жаман болса,
Атан да сүрінеді,
Атаң да сүрінеді.
Атан да сүрінеді,
Атаң да сүрінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолдың нашар, кедір-бұдыр болуы ауыр жүк артқан түйені де, жасы үлкен,...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.