Пендешілік көлеңкелері туралы 290
Пендешілік көлеңкелері туралы мақал-мәтелдер: адам әлсіздігі, нәпсі, өкініш пен тәубе жайлы ойлы нақылдар.
290
Мақал-мәтел
69.3K
Қаралым
238
Орташа
Сұрыптау:
Кәрі орыс мұсылман болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында қартайған адамның мінез-құлқын, сенімін не әдетін түбегейлі өзгерту қиын...
Көкірек ауру күнде өлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі мұң-шерін, ренішін, уайымын сыртқа шығармай, көңілінде сақтап жүруі денсаулы...
Бай болсаң, жарлылығыңды айтпа,
Жарлы болсаң, байлығыңды айтпа.
Жарлы болсаң, байлығыңды айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз мақтанбауға, өз халін шама-шарқына қарай ұстауға үйретеді. Бай адам кедей...
«Болдым» дегеннің,
Қара жер түбіріне жетеді.
«Жетістім» дегеннің,
Кедейлік сіңіріне жетеді.
Қара жер түбіріне жетеді.
«Жетістім» дегеннің,
Кедейлік сіңіріне жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға «болдым, толдым» деп өзіне тым сеніп, тоқмейілсуге болмайтынын ескертеді. Тура мағ...
Арсыз болмаса, мал қайда,
Айлакер болмаса, бақ қайда?
Айлакер болмаса, бақ қайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мал мен бақ өздігінен келе салмайды, оларды иелену үшін адамның мінезі...
Қазан түбінде шеміршек қалды деп дәметеді,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның орынсыз үміттеніп, болмайтын нәрсеге дәметуін әжуалайды. Қазанның түбінде қалған...
Ой да тұтқындалады.
**Негізгі мағынасы** «Ой да тұтқындалады» деген мақал адамның ойы еркін болғанымен, кейде сыртқы жағдай, қорқыныш, тар...
Пейілі жаман пәлеге жолығады,
Бітпейтін жалаға жолығады.
Бітпейтін жалаға жолығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі пейілі мен мінезі өмір жолына тікелей әсер ететінін айтады. Пейілі жаман, ни...
Тоқал ешкі лақпын деп ойлайды.
**Негізгі мағынасы** Тоқал ешкі лақпын деп ойлайды деген мақал өз орнын, жасын, күйін дұрыс бағаламайтын адамды меңзейді...
Ишанға қол бермеген,
Шайтанға жол береді.
Шайтанға жол береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам рухани тәрбие мен дұрыс жолды уақытында қабылдамаса, теріс ықпалға тез еріп кететіні...
Аспаннан киіз жауғанда,
Сорлыға ұлтарақ та тимейді.
Сорлыға ұлтарақ та тимейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аспаннан киіздей қалың нәрсе жауса да, сорлы адамға одан бір ұлтарақ т...
Жаманның кесапаты бір шақырым алда жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамның істейтін қылығы мен тудыратын зияны бірден көрінбей, алдын ала сезіліп тұра...
Біздің алақанымызға да қарға тышар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзіне де бір күні игілік, несібе, күтпеген пайда тиетінін меңзейді. Тура мағынасында...
Қазан ботқаға тоймас.
**Негізгі мағынасы** Қазан ботқаға тоймас деген мақалдың тура мағынасы — қазанға ботқа салып құйғанмен, қазан «тойып» қа...
Тәкаппардың кісісі өлсе, жалғыз жылайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тәкаппар, өзімшіл адам көпшілікпен етене араласпайтынын, сондықтан қайғы-қасірет келгенд...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Тауық түсінде тары көрсе,
Түлкі түсінде тауық көреді.
Түлкі түсінде тауық көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тауыққа тары, ал түлкіге тауық түсінде көрінеді. Астарлы мағынасы — әр...
Көшпелі дәулет кімде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қонып жүрген мал-мүлік, дүние бір қолдан бір қолға, бір күйден б...
«Пендешілік көлеңкелері туралы» санатында адам болмысының әлсіз тұстары — нәпсі, ашу, қызғаныш, мансапқорлық, сараңдық сияқты қасиеттерді әшкерелейтін мақал-мәтелдер топтастырылған. Бұл нақылдар пенденің қателігін тануға, өз-өзіне сын көзбен қарауға және ар-ұят пен иман таразысын ұмытпауға үндейді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.