Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
198.9K
Қаралым
218
Орташа
Сұрыптау:
Үлкен үйге не керек,
Кіші үйге де сол керек.
Кіші үйге де сол керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен үй де, кіші үй де бірдей нәрсеге мұқтаж. Астарлы мағынасы — бай-...
Ауыл үйдің қонағы
Анда-санда бір келеді,
Онда да бабы табылмайды.
Анда-санда бір келеді,
Онда да бабы табылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыл адамдары үйге келген қонақты жиі көрмейді, сондықтан қонақ келгенд...
Жездеме тиіп жетілгенім бар болсын.
**Негізгі мағынасы** «Жездеме тиіп жетілгенім бар болсын» деген мақал адамның біреудің арқасында болса да өмірден орнын...
Есігі жаманның үйіне барма,
Шешесі жаманның қызын алма.
Шешесі жаманның қызын алма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласқанда оның отбасы тәрбиесіне, мінезіне және тұрмыс-тіршілігіне назар аудару...
Ұл жақсысы құрметті,
Келін жақсысы келбетті.
Келін жақсысы келбетті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен келіннің жақсы қасиеті тек сыртқы көрініспен емес, мінезі мен іс-әрекеті арқылы та...
Өз зайыбыңа дұшпанның көзімен қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлі-зайыптылардың арасындағы сақтық пен жауапкершілікті ескертеді. Тура мағынасында «зай...
Бәйбішеге малын берер,
Тоқалға жанын берер.
Тоқалға жанын берер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үй ішіндегі екі әйелдің орны мен оларға деген қатынас әртүрлі болуы мү...
Көш басшысы - бәйбіше.
**Негізгі мағынасы** «Көш басшысы - бәйбіше» деген мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону кезінде көштің алдындағы бағытты,...
Сұлу әйелдің күйеуі қарауыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сұлу, көрікті әйелдің жанында күйеуі үнемі сақ жүріп, күзетіп, назарын...
Үйден тату шығып, бату қайтты.
**Негізгі мағынасы** Үйден тату шығып, бату қайтты деген сөз — адамдар бір-бірімен келісімде, сыйластықта жүрсе, жолы да...
Ата алмаған атынан көреді,
Қайтып келіп қатынынан көреді.
Қайтып келіп қатынынан көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашуын өзінен әлсізге немесе өзіне жақын адамға төгуін әжуалайды. Тура мағынасында...
Әйелді гүлмен жасқауға да болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелге құр мақтау айтып, сырттай әдемі сөзбен ғана жұбатуға болмайтынын меңзейді. Тура ма...
Нағашым бай, қайным бай,
Қайтіп жарлы қыласың, Құдайым-ай.
Қайтіп жарлы қыласың, Құдайым-ай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — нағашысы да, қайнысы да бай адамға тұрмысқа шыққан жанның жоқшылық кө...
Қызың - далаң,
Ұлың - панаң.
Ұлың - панаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз бала мен ұл баланың отбасындағы орнын салыстырып айтқан. Тура мағынасында, қыз — өсіп...
Иесі жардай, аты арық,
Түз жұтынан сақтасын.
Әйелі жардай, ері арық,
Үй жұтынан сақтасын.
Түз жұтынан сақтасын.
Әйелі жардай, ері арық,
Үй жұтынан сақтасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасының ішкі берекесін, тұрмыстың бірқалыпты болуын тілейді. Тура мағынасында: иесі де,...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.