Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
252.5K
Қаралым
276
Орташа
Сұрыптау:
Жылқыдағы боз айғыр,
Қуып құлын таламас.
Қуып құлын таламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: боз айғыр өзінен шыққан құлынды қумайды, оған тістеніп, шабуыл жасамайд...
Абада мал қалса, қатын қарар,
Ниеті бар болса, жанын салар.
Ниеті бар болса, жанын салар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйде мал қалса, оны әйел қарайды, ал ниеті түзу, жауапкершілігі бар ада...
Үйінде асы жоқтың,
Түзде досы болмайды.
Түзде досы болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйінде асы, яғни берекесі мен дастарханы жоқ адамның сыртта дос табуы қ...
Алмауыттан ат мінсең,
Жақын болар алысың.
Әдепті, арлы жар сүйсең,
Оңғарылар бар ісің.
Жақын болар алысың.
Әдепті, арлы жар сүйсең,
Оңғарылар бар ісің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы таңдау адамның өміріне тікелей әсер ететінін айтады. Тура мағынасында, жақсы атқа м...
Қатынның шайпау болғаны - болмағаны,
Келіннің шайпау болғаны - оңбағаны.
Келіннің шайпау болғаны - оңбағаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал келін мен әйелдің үй ішіндегі мінезі, сөзі мен жүріс-тұрысы отбасының татулығына тікелей...
Иесі жардай, аты арық,
Түз жұтынан сақтасын.
Әйелі жардай, ері арық,
Үй жұтынан сақтасын.
Түз жұтынан сақтасын.
Әйелі жардай, ері арық,
Үй жұтынан сақтасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасының ішкі берекесін, тұрмыстың бірқалыпты болуын тілейді. Тура мағынасында: иесі де,...
Жақсы қатын жарының жақсылығын асырар, Жамандығын жасырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы жардың отбасы ішіндегі орны өте биік екенін айтады. Жақсы қатын ерінің жақсы қасиет...
Ауылыңа қалың берсең, төменнен бер,
Қызыңа қалың берсең, жоғарыдан бер.
Қызыңа қалың берсең, жоғарыдан бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — мал-жанға, қалың малға келгенде ауылға беретін көмекті де, қызға беріл...
Әйелді гүлмен жасқауға да болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелге құр мақтау айтып, сырттай әдемі сөзбен ғана жұбатуға болмайтынын меңзейді. Тура ма...
Ағадан қалғанды іні киіп өседі,
Ападан қалғанды сіңлі киіп өседі,
Көрмегендерін ойына түйіп өседі.
Ападан қалғанды сіңлі киіп өседі,
Көрмегендерін ойына түйіп өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның, әсіресе аға мен апаның тәрбиесі мен үлгісі кейінгі іні-қарындасқа мұра болып қ...
Ата алмаған атынан көреді,
Қайтып келіп қатынынан көреді.
Қайтып келіп қатынынан көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашуын өзінен әлсізге немесе өзіне жақын адамға төгуін әжуалайды. Тура мағынасында...
Бай күйігі сыртта,
Бала күйігі іште.
Бала күйігі іште.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлық пен балаға қатысты қайғының айырмасын көрсетеді. Бай адам мал-мүлкінен айырылса, к...
Ана баласын арыстанның ауызынан алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ана махаббатының шексіз күшін білдіреді. Тура мағынада ана өз баласын қандай да бір қатер...
Екі қатын алыпсың,
Бір пәлеге қалыпсың.
Бір пәлеге қалыпсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі әйел алған адамның басы дауға, үйі берекесіздікке ұшырайтынын астарлап айтады. Тура м...
Халқын алдаған би оңбас,
Қатыны салақ үй оңбас.
Қатыны салақ үй оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі: елін, жұртын алдаған би — әділ басшы бола алмайды, онда...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.