Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
252.5K
Қаралым
276
Орташа
Сұрыптау:
Ауыл үйдің қонағы
Анда-санда бір келеді,
Онда да бабы табылмайды.
Анда-санда бір келеді,
Онда да бабы табылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыл адамдары үйге келген қонақты жиі көрмейді, сондықтан қонақ келгенд...
Түйенің не де болса, түйе аты бар,
Сондықтан ботаның ұяты бар.
Сондықтан ботаның ұяты бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай әлсіз, кішкентай көрінсе де, әр нәрсенің өз орны, өз қадірі бар екенін білдіреді....
Ұл жақсысы құрметті,
Келін жақсысы келбетті.
Келін жақсысы келбетті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен келіннің жақсы қасиеті тек сыртқы көрініспен емес, мінезі мен іс-әрекеті арқылы та...
Күйеу атымен күл шығар.
**Негізгі мағынасы** «Күйеу атымен күл шығар» деген мақал күйеудің үй ішіндегі орны мен беделін, оның бір істі бітіріп,...
Өз зайыбыңа дұшпанның көзімен қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлі-зайыптылардың арасындағы сақтық пен жауапкершілікті ескертеді. Тура мағынасында «зай...
Ырыс қашса да, туыс қашпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дәулет, несібе, ырыс бір күнде келіп, бір күні кетуі мүмкін, ал туысты...
Қатын ерге қарайды,
Ер жерге қарайды.
Ер жерге қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы ішіндегі жауапкершілік пен бағыт-бағдарды астарлап айтады. Тура мағынасында әйел к...
Асың барда досың көп.
**Негізгі мағынасы** Асың бар кезде айналаңа жиналатын адам көп болады деген ой айтылады. Тура мағынасында, үйде ас-су,...
Бесін болса, күн тұрмас,
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың да, жағдайдың да өз реті барын білдіреді. Тура мағынасында бесін ауып, күннің қы...
Көш басшысы - бәйбіше.
**Негізгі мағынасы** «Көш басшысы - бәйбіше» деген мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону кезінде көштің алдындағы бағытты,...
Тауына қарай тоғайы,
Шошқасына қарай торайы.
Шошқасына қарай торайы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның, елдің не ортаның жай-күйі өз негізіне, иесіне, қоршаған жағдайына қарай қалыпта...
Жүз теңгелік тақияның
Мың теңгелік дауы бар.
Мың теңгелік дауы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құны өте арзан тақияның өзі кейде үлкен дауға себеп болады. Астарлы мағ...
Бәйбішеге малын берер,
Тоқалға жанын берер.
Тоқалға жанын берер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үй ішіндегі екі әйелдің орны мен оларға деген қатынас әртүрлі болуы мү...
Егіз аттан жығылса,
Басын сүйер ағасы.
Жалғыз аттан жығылса,
Неге келер шамасы?
Басын сүйер ағасы.
Жалғыз аттан жығылса,
Неге келер шамасы?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның, әсіресе ағалық қамқорлықтың қадірін түсіндіреді. Егіз аттан, яғни екі аттан бі...
Сиырды жақсы көрсеткен - артындағы танасы:
Әйелді жақсы көрсеткен - бауырындағы баласы.
Әйелді жақсы көрсеткен - бауырындағы баласы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің қадір-қасиеті мен абыройы оның өзінен ғана емес, тәрбиелеп өсірген баласынан да к...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.