Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
151K
Қаралым
165
Орташа
Сұрыптау:
Ерлі-зайыптының ортасына есі кеткен отырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлі-зайыптылардың арасына жөнсіз араласу, олардың жеке мәселесіне орынсыз килігу дұрыс е...
Көңіл қонақасы емес.
**Негізгі мағынасы** «Көңіл қонақасы емес» деген мақал адамның ішкі сезімі мен көңіл күйі сырттағы сый-сияпатпен, тамақ...
Бір қатын алдым,
Бір пәлеге қалдым.
Бір пәлеге қалдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам әйел алғаннан кейін қиындыққа тап болғанын айтуы. Астарлы мағ...
Күнінде асыл десең де,
Қартайғанда ер жетім.
Қартайғанда ер жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам жас кезінде қадірлі, сүйікті, бағалы көрінсе де, қартайғанда жалғы...
Ұлсыз қатын шүмекке тоймас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұлы жоқ әйелдің көңілі толмай, бір нәрсеге тоқтамай, жетпегенін сезіні...
Айға жетпес асыңды,
Ауылдастан аяма.
Ауылдастан аяма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолыңдағы асың айға жетпейді, яғни оны ұзаққа сақтап, есептеп отырудың...
Әйел жомарттық қылғанда,
Еркектің сараңдық қылғаны - өлім.
Еркектің сараңдық қылғаны - өлім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің жомарттығы мен кең пейілін жоғары бағалап, ер адамның сараңдығын қатты сынайды. Т...
Бақа жарығы сумен,
Қатын жарығы ерімен.
Қатын жарығы ерімен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бақа үшін су қандай қажет болса, әйел адам үшін де ері сондай тірек, с...
Әйелдің күші жоқ, айласы көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелдің күші ер адамның бұлшық еттегі күші сияқты болмауы мүмкін, бірақ...
Ауыл үйдің қонағы
Анда-санда бір келеді,
Онда да бабы табылмайды.
Анда-санда бір келеді,
Онда да бабы табылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыл адамдары үйге келген қонақты жиі көрмейді, сондықтан қонақ келгенд...
Бай күйігі сыртта,
Бала күйігі іште.
Бала күйігі іште.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлық пен балаға қатысты қайғының айырмасын көрсетеді. Бай адам мал-мүлкінен айырылса, к...
Атанға туған күн ботаға да туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атан түйеге туған күннің ботаға да тууы, яғни үлкенге келген мүмкіндік...
Жақсы қатын жарының жақсылығын асырар, Жамандығын жасырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы жардың отбасы ішіндегі орны өте биік екенін айтады. Жақсы қатын ерінің жақсы қасиет...
Ұлыңа ұлтарақ бол,
Келініңе көпшік бол.
Келініңе көпшік бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ененің бала мен келінге деген кішіпейілді, қамқор, жұмсақ қарым-қатынасын үйретеді. Т...
Бесін болса, күн тұрмас,
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың да, жағдайдың да өз реті барын білдіреді. Тура мағынасында бесін ауып, күннің қы...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, е...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.