Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
199.4K
Қаралым
218
Орташа
Сұрыптау:
Аталы жетім - арсыз жетім,
Аналы жетім - ерке жетім.
Аналы жетім - ерке жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетімдіктің екі түрлі халін салыстырады. Әкесі жоқ бала өмірде сүйеніштен, бағыттан айыры...
Әйелі азған елдің ертеңі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әйелдің азуы, яғни отбасы мен тәрбие іргесінің әлсіреуі елдің болашағы...
Ағайын бірде араз, бірде тату.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың арасында кейде реніш те, кейде жарастық та болатынын білдіреді. Тура мағын...
Тастарында қатын жаман,
Көшерінде жұрт жаман.
Көшерінде жұрт жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір ортаның берекесі адамдардың өзара сыйластығы мен мінезіне байланысты екенін аңғартады...
Балалы арқар баурайды,
Баласыз арқар маңырайды.
Баласыз арқар маңырайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың адам өміріндегі орнын терең аңғартады. Тура мағынасында арқар балалы болса, баур...
Қатынның қарғысы жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің, әсіресе ашу үстінде айтылған қарғысының ауыр тиетінін ескертеді. Тура мағынасынд...
Қимас досың сұраса, қимасыңды бересің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шынайы достықтың өте жоғары екенін білдіреді. Қимас досың, яғни жанашыр, адал, сенімді жо...
Дастарқан басында отырып,
Қонақ аяғын көсілмес.
Қонақ аяғын көсілмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ адамның дастарқан басында өзін ұстай білуі керек екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Ағаға қарап іні өсер.
**Негізгі мағынасы** «Ағаға қарап іні өсер» деген мақал үлкеннің кішіге үлгі болатынын білдіреді. Мұнда тура мағынада і...
Әр құстың лайықты жемі бар,
Әркімнің лайықты теңі бар.
Әркімнің лайықты теңі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз орны, өз несібесі, өзіне сай серігі болатынын білдіреді. Тура мағынасында...
Алты қатын асқа барса,
Әрқайсысы өз мұңын айтар.
Әрқайсысы өз мұңын айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты әйел бір асқа, яғни бір бас қосуға барса, олардың әрқайсысы өз ба...
Жалғыз бала жат бауыр.
**Негізгі мағынасы** «Жалғыз бала жат бауыр» деген мақалдың тура мағынасы — үйде жалғыз өскен бала бауыр сияқты болғаны...
Еркек көп жер отынға жарымайды,
Әйел көп жер суға жарымайды.
Әйел көп жер суға жарымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үй ішіндегі істің бір адамға ғана емес, ортақ тәртіп пен үлеске сүйенетінін аңғартады. Ту...
Кісі кірмеген үй көрмен тең,
Ішілмеген ас умен тең.
Ішілмеген ас умен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келмеген, адам баспаған үйдің сәні де, берекесі де кем болатынын айтады. Тура мағын...
Түтін түтеткен ыс жұтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: от жағылған, ошақ түтіні шыққан жерде ыстың иісі болады, яғни түтінмен...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.