Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
151.6K
Қаралым
166
Орташа
Сұрыптау:
Қатыны өлген мен байы өлген қосылса,
Күндіз екеу, түнде төртеу.
Күндіз екеу, түнде төртеу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында жұбайынан айырылған екі адамның қосылуын бейнелейді. Астарлы мағынасы —...
Әке ұрған ұл оңар,
Шеше ұрған қыз оңбас.
Шеше ұрған қыз оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің қаталдық пен жұмсақтықтың шегін білдіреді. Тура мағынасында әкенің ұлын,...
Жетім қозы сүтке тоймас.
**Негізгі мағынасы** Жетім қозы сүтке тоймас деген мақалдың тура мағынасы — енесінен айырылған қозы қанша емсе де, тоқты...
Жалғыз ағашты жағу қиын,
Жалғыз баланы бағу қиын.
Жалғыз баланы бағу қиын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бір ғана ағашты жағып қыздыру да, жалғыз баланы асырап-бағу да...
Бұтақ жайған ағаш қартаймайды,
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бұтағы жайқалған ағаш ұзақ жасап, қуатын сақтап тұрғандай көрінеді. Ас...
Асты қуыс ішер, не туыс ішер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, астың іші қуыс ыдысқа құйылып ішілетіні сияқты, адамға жақын, ө...
Қонақ алдымен қабағыңа қарайды,
Содан кейін табағыңа қарайды.
Содан кейін табағыңа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мәдениетінде ең әуелі үй иесінің мінезі мен пейілі маңызды екенін айтады. Қона...
Нар баласын қарпып сүйер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған жанның баласына деген сүйіспеншілігі сырттай қатаң, дөрекі көрінсе де, оның түбінд...
Махаббат - өмір көркі.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы — махаббат адамның өмірін әсем етіп, көңілге жылу береді. Астарлы мағынасы —...
Атың жаман болса, сатып құтыларсың,
Әйелің жаман болса, қайтып құтыларсың.
Әйелің жаман болса, қайтып құтыларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тұрмысындағы екі түрлі қиындықты салыстырады. Жаман аттан сатып құтылуға болады,...
Келінің жаман болса, ұлыңнан көр,
Күйеуің жаман болса, қызыңнан көр.
Күйеуің жаман болса, қызыңнан көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — келін мен күйеудің мінезіндегі кемшілік көбіне оларды алған ұл мен қыз...
Құдағи құрдасыңдай болсын,
Құдаң шын досыңдай болсын.
Құдаң шын досыңдай болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың жарасымын, сыйластықтың беріктігін айтады. Құдағи мен құда тек ресми туыс емес...
Кәдесіз күйеу болса да,
Жасаусыз қыз болмайды.
Жасаусыз қыз болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күйеу жағының кәдесі, яғни тартуы не сыйы болмаса да, қыз жағының жасау...
Үйге кіргенде дыбыс қыл,
Ентелемей дұрыс кір.
Ентелемей дұрыс кір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үйге кірген адам әдеп сақтап, асығып-аптықпай, тыныш әрі сыпайы кіруі керек дегенді білді...
Жақынды жат етсең,
Жатқа күлкі боларсың.
Жатқа күлкі боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзіне ең жақын жандарын — туысын, бауырын, ағайынын немесе сенімді ортасын менсін...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, е...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.