Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
199.6K
Қаралым
218
Орташа
Сұрыптау:
Төрт тұрманы түгел бай,
Тырнақтай тарту алады.
Тырнақтай тарту алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: төрт құралы, малы не дәулеті түгел бай адам кішкентай ғана тарту жасай...
Бұтақ жайған ағаш қартаймайды,
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бұтағы жайқалған ағаш ұзақ жасап, қуатын сақтап тұрғандай көрінеді. Ас...
Күнде жем тілеген атыңнан без,
Күнде сый сұраған жақыннан без.
Күнде сый сұраған жақыннан без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал күн сайын біреуден пайда күтетін, өз еңбегімен емес, үнемі сұрап күн көретін жаннан сақ б...
Кәдесіз күйеу болса да,
Жасаусыз қыз болмайды.
Жасаусыз қыз болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күйеу жағының кәдесі, яғни тартуы не сыйы болмаса да, қыз жағының жасау...
Салақ қатынның үйінен
Сабақты ине табылмас.
Сабақты ине табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үй ішіндегі ұқыпсыздық пен салақтықты сынайды. Тура мағынасында, үйі ретсіз, шашыраңқы ад...
Ата өліп, бала қалса,
Мұратына жетеді.
Бала өліп, ата қалса,
Арманы іште кетеді.
Мұратына жетеді.
Бала өліп, ата қалса,
Арманы іште кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен баланың өмірлік байланысын терең көрсетеді. Бірінші жолда әке өмірден өтсе де...
Қыз жоқ жерде қызық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз бала жоқ жерде думан да, сән де, көңілділік те аз болады. Астарлы...
Ақ жаулығы ананың,
Ақ көрпесі баланың.
Ақ көрпесі баланың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ана мен бала арасындағы мейірім мен қамқорлықтың ажырамас байланысын білдіреді. Тура мағы...
Баймен құда болсаң, шіренер,
Жарлымен құда болсаң, тіленер.
Жарлымен құда болсаң, тіленер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай адаммен құдандалы болсаң, оның дәулеті мен мансабына сүйеніп, өзің де шіреніп, паңдан...
Бесіксіз үйде береке жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бесіксіз үйде береке жоқ деген мақалдың тура мағынасы — бесік жоқ үйде нәрестені тербетіп, баптап ө...
Қызы бар үйдің келіншегі сүйкімді.
Қыздың сырын жеңгесі біледі.
Қыздың сырын жеңгесі біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз өсірген үйдің келіндері де, жеңгелері де қыз тәрбиесі мен қыз міне...
Сыйлассаң - сыйлы боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өзі өзгеге қандай қарым-қатынас жасаса, соған сай жауап алатынын үйретеді. Егер с...
Атың жаман болса, сатып құтыларсың,
Әйелің жаман болса, қайтып құтыларсың.
Әйелің жаман болса, қайтып құтыларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тұрмысындағы екі түрлі қиындықты салыстырады. Жаман аттан сатып құтылуға болады,...
Бір баласы бардың,
Бір ру елде малы бар.
Екі баласы бардың,
Екі ру елде малы бар.
Үш баласы бардың,
Үш ру елде малы бар.
Төрт баласы бардың,
Төбеден салған жолы бар.
Бес баласы бардың,
Дес бермес күші бар.
Алты баласы бардың,
Алладан басқа несі бар?!
Бір ру елде малы бар.
Екі баласы бардың,
Екі ру елде малы бар.
Үш баласы бардың,
Үш ру елде малы бар.
Төрт баласы бардың,
Төбеден салған жолы бар.
Бес баласы бардың,
Дес бермес күші бар.
Алты баласы бардың,
Алладан басқа несі бар?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел ұрпақтың, баланың көп болуы — адамның өмірін кеңейтіп, тірлігін берекелі ететінін б...
Жабулы қазан жабуымен қалсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазанның қақпағын ашпай, жабулы күйінде қалдыру. Астарлы мағынасы — бі...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.