Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.4K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Темірдің бір басы ыссы, бір басы суық.
**Негізгі мағынасы** Темірдің бір басы ыссы, бір басы суық деген мақал өмірде кез келген істің екі жағы болатынын білдір...
Айыбы бар адам кеңестен қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Айыбы, яғни кінәсі не кемшілігі бар адам ақыл-кеңестен, ескертуден сырт қалмауы керек. Бұл мақал ту...
Оңбағанның иті ұры кеткен соң үреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұры кетіп қалғаннан кейін ғана ит үреді, яғни қауіп өтіп кеткен соң да...
Толықсып аққан дария - мейірманды қария.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамның кемеліне келген, өмір көрген, сөзі мен ісі орныққан шағын дарияға теңейді. Д...
Қызба, қызуың басылғанда қызарарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашуға беріліп, асығыс сөйлеген не ойланбай істеген адам кейін сабасына түскенде ұялып қал...
Еңбегі ештің күні кеш.
**Негізгі мағынасы** «Еңбегі ештің күні кеш» деген мақал еңбексіз, бейнетсіз өмір сүрген адам ерте ме, кеш пе қиындыққа...
Иесі келсе, биесін бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің биесі болса да, оның шын иесі келсе, малды ұстамай, қайтарып...
Иттің шені - қарғыбауы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, иттің мойнына тағылатын белгісі — қарғыбау. Астарлы мағынасы: ә...
Ай қамын бір рет ойласаң,
Жыл қамын он рет ойла.
Жыл қамын он рет ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдағыны ерте ойлап, істі уақытында жоспарлауға шақырады. Тура мағынасында айлық қ...
Жүріп кетсең, жетерсің,
Тұрып қалсаң, тынарсың.
Тұрып қалсаң, тынарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әрекетке, қозғалысқа, талпынысқа шақырады. Тура мағынасында: жолға шығып, жүре бер...
Бұлбұл құс зымыстан көрмей,
Гүлстанның қадірін білмес.
Гүлстанның қадірін білмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда адам жақсы мен жаманды, қадір мен қасиетті салыстыра отырып түсінеді деген ой жатыр. Бұ...
Ас атасы - нан,
Сөз атасы - абыз.
Сөз атасы - абыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі үлкен құндылықты қатар қояды: ас пен сөз. «Ас атасы - нан» дегені — нанның тіршілікте...
Обал тұрған жерде сауап бар.
**Негізгі мағынасы** Обал тұрған жерде сауап бар деген мақал адамның біреуге жаны ашып, қол ұшын беруі босқа кетпейтінін...
Әкеңнің өлгенін жасырсаң, көмгенін қайтесің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкеңнің қайтыс болғанын жасыру мүмкін емес, өйткені жерлеу ісі бәрібір...
Ақымақтың ақылы түстен кейін енеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адамға ақыл кеш келеді, яғни ол дұрыс ойды, ескертуді немесе са...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.