Малдың жайын баққан білер,
Оттың жайын жаққан білер.
«Малдың жайын баққан білер, Оттың жайын жаққан білер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр істің шын жайын оны істеп жүрген адам ғана толық түсінетінін айтады. Тура мағынасында мал баққан кісі малдың күйін, қоңын, ауруын, жем-шөбін жақсы біледі; от жаққан адам оттың жану тәртібін, қызығын, түтінін, шоғын аңғарады. Астарлы мағынасы — кез келген кәсіптің, тірліктің қыр-сырын сырттан қарап емес, тәжірибе арқылы тануға болады. Сондықтан біреудің еңбегін жеңіл көру, білмей тұрып үкім айту дұрыс емес.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — шаруаның, тіршіліктің символы, ал «от» — тұрмыс пен күнкөрістің белгісі. «Баққан білер» және «жаққан білер» деген тіркестер тәжірибені, бейнетті, жауапкершілікті білдіреді. Яғни сырт көзге қарапайым көрінген нәрсенің өзін атқару үшін білім, ептілік, төзім керек екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал қазір де маман еңбегін бағалауға үйретеді. Мысалы, науқастың жайын дәрігер, үйдің жөнін құрылысшы, бағдарламаның ақауын ІТ маманы жақсы біледі. Сондықтан адам өзі білмейтін іске асықпай араласпай, маманға құлақ асуы керек.
Ottyń jaıyn jaqqan biler.