Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.6K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Саумал ішсең, қымыз жоқ,
Байтал мінсең, құлын жоқ.
Байтал мінсең, құлын жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — саумал ішсең, ол қымызға айналып кетпейді; байталға мінсең, одан құлын...
Сауысқан тотықұстың жүрісіне салам деп
Өз жүрісінен айырылыпты.
Өз жүрісінен айырылыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге еліктеп, өз болмысын жоғалтуға болмайтынын айтады. Сауысқан өз табиғи жүрісін тас...
Қырық жасқа келгенде домбыра үйреніп,
Ахиретке барғанда шертпекпісің?
Ахиретке барғанда шертпекпісің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кей істі кешіктірмей, дер кезінде үйренуі керегін білдіреді. Домбыраны қырық жас...
Зергердің пірі - Дәуіт пайғамбар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал зергерлік өнердің қасиетін, шеберліктің киесін білдіреді. Тура мағынасында, зергерлер өз...
Өлім - тіршіліктің елесі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмір мен өлімнің бір-бірінен ажырамас екенін, тіршілік атаулының өткінші екенін білдіред...
Алғыға қарап пікір ет,
Соқғыға қарап шүкірет.
Соқғыға қарап шүкірет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өмірге байыппен қарауға шақырады. «Алғыға қарап пікір ет» дегені — өткен істен саб...
Ақырғы бай түбі аштан өледі.
**Негізгі мағынасы** Ақшасы мен малы көп адам әрдайым бақытты деген сөз емес. Бұл мақалдың тура мағынасы — дәулеті мол,...
Жаның шығып бара ма,
Жаңа келді Тұржағун.
Жаңа келді Тұржағун.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсеге шектен тыс уайымдап, асығып, сасқалақтаған адамға айтылатын мысқыл сөз. Тура...
Ананың қақы - Құдайдың қақы.
**Негізгі мағынасы** «Ананың қақы - Құдайдың қақы» деген мақал ананы құрметтеу, оның ақ сүтін, мейірімін, еңбегін өтеу...
Тентектің түбі - теңіз.
**Негізгі мағынасы** «Тентектің түбі - теңіз» мақалы тентек, жөнсіз, тәртіпсіз адамның ісі көбіне берекесіздікке, шекте...
Атаға бала жеттім десе де,
Батпан ширек кем туады.
Батпан ширек кем туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата мен бала ұрпағының қаншалық жақын болса да, бала әкесін дәл қайталамайтынын білдіреді...
Мылтығыңның күмісін айтпа, тиісін айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге әдемілік қосып, сыртқы жылтырақты мақтағаннан гөрі, істің нақты нәтижесін айтуды үй...
Арлы арына қараса,
Арсыз «жеңдім» дейді.
Арсыз «жеңдім» дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы ар мен ұяттың қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Арлы адам бір істі іст...
Алыстың жақыны бар,
Тентектің мақұлы бар.
Тентектің мақұлы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алыста жүрген адамның да жанашыры, сүйеніші болады; ал тентек, жөнсіз...
Жаманды ес тартқанша,
Қамшымен бес тарт.
Қамшымен бес тарт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, тәртіпсіздікті ерте бастан тыю керек деген ойды білдіреді. Тура мағынасын...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.