Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.9K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Тентекке тіл жаңғырық.
**Негізгі мағынасы** Тентекке айтылған ақыл көбіне әсер етпейді, ол сөзді тыңдамай, керісінше өз айтқанын қайталай беред...
Ауырлықты нар көтереді,
Нар көтермесе, бар көтереді.
Нар көтермесе, бар көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ең ауыр жүктi нар түйе көтереді, ал нар көтере алмаса, қалған малдың б...
Өлім жөнінде көп айтса,
Тірінің берекесі қашады.
Тірінің берекесі қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өлім жайын орынсыз, жиі қозғай беруден сақтандырады. Өлім туралы көп айта беру көң...
Түбі тесік қазанға
Қанша құйсаң да толмайды.
Ақылы жоқ адамға
Қанша айтсаң да қонбайды.
Қанша құйсаң да толмайды.
Ақылы жоқ адамға
Қанша айтсаң да қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы жоқ, айтқанды ұқпайтын адамға қанша кеңес берсең де, пайдасы болмайтынын білдіреді...
Сен істегенді мен істедім,
Сенен артық не істедім?
Сенен артық не істедім?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз еңбегі мен ісін асыра мақтамауы керек екенін білдіреді. «Сен істегенді мен іст...
Өтірікші алдымен өзін алдар.
**Негізгі мағынасы** Өтірік айтқан адам ең алдымен өзіне зиян келтіреді. Ол жалған сөзге үйреніп, шындықты бұрмалаған са...
Ескірген нәрсе ерсі көрінер.
**Негізгі мағынасы** Ескірген нәрсе өз уақыты өтіп, сәні мен құны кемігенде, жұртқа оғаш әрі үйлесімсіз көрінеді. Бұл ма...
Өзі жаман туған шешесінен көреді,
Дау айта алмаған төрешіден көреді.
Дау айта алмаған төрешіден көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз мінін түзеп, қателігін мойындаудың орнына, кінәні сырттан іздейтінін әшкерелейді....
Бетке айтқаннын, зәрі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықты бетке тіке, ашық айтуда қатігездік не қастық болмайтынын білдіреді. Яғни, егер с...
Арыстанбабқа түне,
Әзірет сұлтаннан тіле.
Әзірет сұлтаннан тіле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір тілек тілеу үшін екі әулие орнына бару: алдымен Арыстанбабқа түнеп...
Әулие де қасындағысын қолдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тіпті әулие, яғни өте қасиетті, биік рухани деңгейдегі адам да қасында...
Екі сөйлеген қарияның қадірі кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі рет сөйлеп, бір айтқанынан өзі қайтатын қарияның сөзі өтпей қалады...
Жылағанмен өлген кісі тірілмейді.
**Негізгі мағынасы** Жылап-еңіреу, қатты қайғыру адамды алдағы қайғыдан құтқармайды, болған істі кері қайтара алмайды. Б...
Өлерменнің көзі жаман,
Өзеурегеннің сөзі жаман.
Өзеурегеннің сөзі жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға артық қиқарлықтың, шектен шыққан өжеттіктің зиян екенін ескертеді. «Өлермен» — қас...
Еріншектің ертеңі таусылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еріншек адам істі бүгінге қалдыра беретінін, ал кейінге шегерілген іс ешқашан бітпей, бір...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.