Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
315.7K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Себепсіз аяққа тікен кірмейді.
**Негізгі мағынасы** Себепсіз ешбір нәрсе болмайды деген ойды білдіреді. Тура мағынасында аяққа тікен өз-өзінен кірмейді...
Жаның шығып бара ма,
Жаңа келді Тұржағун.
Жаңа келді Тұржағун.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсеге шектен тыс уайымдап, асығып, сасқалақтаған адамға айтылатын мысқыл сөз. Тура...
Бір нақақты күйдіргеннен,
Он қылмыстыны ағартқан артық.
Он қылмыстыны ағартқан артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ғана анық, дәл айтылған сөздің немесе бір шындықтың әсері үлкен ек...
Ескі жұрттың қадірін көшкенде білер,
Қас жақсының қадірін өлгенде білер.
Қас жақсының қадірін өлгенде білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бір нәрсенің немесе бір кісінің шын құнын ол қолынан шыққанда, жо...
Езбе мырыңдап жеңеді.
**Негізгі мағынасы** «Езбе мырыңдап жеңеді» деген мақалдың тура мағынасы — жұмсақ, босаң, езбелік мінезді адам біреуді...
Ойсыз ұлдан мисыз құл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойланбайтын, ақылға салмайтын ұлдың елге де, үйге де пайдасы аз болатынын меңзейді. Тура...
Асқар тау алыстан көрінер.
**Негізгі мағынасы** Асқар тау алыстан айқын көрінеді. Астарлы мағынасы — биік, беделді, қадірлі адам не үлкен мақсат та...
Басы жұмырықтай,
Аяғы қылдырықтай.
Аяғы қылдырықтай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: басталған іс алғашқыда жұмыр, ықшам, жинақы көрінеді, ал аяғына келгенд...
Үндеместе пәле бар, отбасында шала бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі құбылысты ескертеді: біріншісі — орынсыз үндемей, ішке бүгіп жүрген адамда бел...
Айдың ізін ай басар,
Аттың ізін тай басар.
Аттың ізін тай басар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айдың жүрген ізіне ай ғана жетеді, аттың ізіне тай ғана ілесе алады. Ас...
Мың қайғы бір борышты өтемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қанша көп қайғырып, уайымдағанмен, ол бір ғана борышты да өтеп бере алм...
Шоқ қайдан болса, жылу содан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шоқ қай жерде болса, жылу да сол жерден тарайды. Астарлы мағынасы: қанд...
Шежіреден заман озбас,
Озса да түбі тозбас.
Озса да түбі тозбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шежіре, яғни ата-тек, тарих, ел жады мен рухани сабақтастық ешқашан ескірмейтінін білдіре...
Ханда ұл болмайды,
Биде құл болмайды.
Биде құл болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ханның баласы міндетті түрде хан болмайды, бидің ұлы да міндетті түрде...
Екі себеп, бір сылтау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істен қашып құтылу үшін себепті көбейтіп, сылтауды алға тартатынын білдіреді....
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.