Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.3K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Қадіріңді білгенге жұмса.
«Ар ма? » деген - өлге қуат,
«Бар бол!» деген - бәріне зият.
«Ар ма? » деген - өлге қуат,
«Бар бол!» деген - бәріне зият.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз қадір-қасиетін, күшін, білімін, уақыты мен ықыласын оны түсінетін, бағалай білеті...
Егіз бота не баққа, не даққа туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егіз туған бота сирек әрі өзгеше құбылыс, сондықтан ол бірде жақсы ныш...
Жаңбырлы болса - жердің ырысы,
Жақсы туса - елдің ырысы.
Жақсы туса - елдің ырысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаңбыр жауса, жер нәр алып, ылғалға қанығып, егін көктейді; ал жақсы ад...
Тамыздығын тапсаң, тас та жанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дұрыс амалын, от тұтататын тұтандырғышын тапсаң, тастай қатты нәрсенің...
Тілді ноқталасаң, басың сақталады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тілге ие болу, сөзді ойланып айту адамның өзіне қорған екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Қимылдаған қыр асар.
**Негізгі мағынасы** Қимылдаған қыр асар деген мақалдың тура мағынасы — қозғалған адам қырдың, яғни биіктің үстіне шыға...
Алты жыл аш болсаң да,
Ата салтын ұмытпа.
Ата салтын ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қаншалықты қиындық көрсе де, тұрмысы тарылып, аштық пен жоқшылыққа ұшыраса да, ата-б...
Заман - ұзақ, сұрыпталған дәуір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың бір ғана сәттен тұрмайтынын, әр дәуірдің өз іріктелген, екшелген ерекшелігі бола...
Арық аттың бабын тапсаң - тұлпар,
Күйкентайдың күйін тапсаң - сұңқар.
Күйкентайдың күйін тапсаң - сұңқар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіздеу, жүдеулеу аттың күтімін дұрыс жасап, бабын келтірсең, ол да б...
Мақтаншақ бар ақылын мақтанға тауысады.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: мақтаншақ адам өзіндегі бар ақылды, күшті, қабілетті шынайы іске жұмсамай,...
Соқырға көрсет, кереңге естірт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені көрмейтін адамға көрсетудің, естімейтін адамға естіртудің...
Бал тәтті екен деп,
Бармағыңды жұтып қойма.
Бармағыңды жұтып қойма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бал қанша тәтті болғанымен, оны көрумен шектеліп, саусағыңды жұтып қою...
Тойдың тамашасын бақпа, тағылымын бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тойдың сыртын, қызығын, көрінісін ғана қызықтама, оның беретін тәрбиесі мен ғибратын түсі...
Діті барға діттеп бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің көкейінде белгілі бір мақсаты, талабы, ниеті болса, соған лай...
Ашқа қазан астырма,
Тоңғанға от жақтырма.
Тоңғанға от жақтырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аш адамға қазан астырма, тоңған адамға от жақтырма дегендей көрінеді. Б...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.