Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.6K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Атасы жер жырта білмегеннің,
Баласы тұқым себе білмейді.
Баласы тұқым себе білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жер жыртуды білмеген адам егін салудың да жөнін үйрете алмайды. Астарл...
Түбі тесік қазанға
Қанша құйсаң да толмайды.
Ақылы жоқ адамға
Қанша айтсаң да қонбайды.
Қанша құйсаң да толмайды.
Ақылы жоқ адамға
Қанша айтсаң да қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы жоқ, айтқанды ұқпайтын адамға қанша кеңес берсең де, пайдасы болмайтынын білдіреді...
Бабасы еккенді баласы орады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ата егіп кеткен егінді кейін оның баласы орып алады. Астарлы мағынасы...
Жолдас күту - жарға сын,
Жалған сөздік - арға сын.
Жалған сөздік - арға сын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жолдас таңдаудың да, уәдеге берік болудың да өте маңызды екенін айтады. Бірінші жолда «ж...
Ізеттінің інісі көп.
**Негізгі мағынасы** Ізетті, сыпайы, сыйлы адамның айналасына інілік етіп қарайтын, құрмет көрсететін жан көп жиналады....
Жоқтау айтқанға тоқтау айт,
Қайғысын қозғама,
Қайратын қолда.
Қайғысын қозғама,
Қайратын қолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қайғы үстінде тұрған жанға жөнсіз сөз айтпай, көңілін жараламай, сабырлы түрде демеу...
Бақ келерінде,
Ер ентелей басып асығады.
Бақ кетерінде,
Ер маң-маң басып масығады.
Ер ентелей басып асығады.
Бақ кетерінде,
Ер маң-маң басып масығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға бақ пен сәттілік өз уақытымен келетінін, ал кететін кезде де өз ырғағымен алыстайт...
Отқа салып ерітсең де,
Алтын, сірә, жез болмас.
Аяққа шұлғау қылсаң да,
Асыл жібек бөз болмас.
Алтын, сірә, жез болмас.
Аяққа шұлғау қылсаң да,
Асыл жібек бөз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның, заттың не қасиеттің шынайы болмысы сыртқы әсермен өзгермейтінін білдіреді. Алтын...
Ізденбеген ілгерілемейді.
Іздеген табады, сұраған алады.
Іздеген табады, сұраған алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әрекет етпеген адам алға жылжымайды, ал ізденген, сұраған адам өзіне ке...
Абайлап сөзіңді,
Қабырғаның да құлағы бар.
Қабырғаның да құлағы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді ойланып сөйлеу керегін ескертеді. Тура мағынасында, қабырға естімейді дегендей көрі...
Жортуылшының басы жолда қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жортуылға, жорыққа шыққан адам жол үстінде қауіп-қатерге ұшырауы мүмкі...
Жаңбырлы болса - жердің ырысы,
Жақсы туса - елдің ырысы.
Жақсы туса - елдің ырысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаңбыр жауса, жер нәр алып, ылғалға қанығып, егін көктейді; ал жақсы ад...
Жаманды жіберсе еркіне,
Күнде тышар бөркіне.
Күнде тышар бөркіне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамға ерік берсең, ол өзінің шектен шыққан қылығын тоқтатпайтынын білдіреді. Тура...
Жорғадан туған жортақ бар,
Шеберден туған шорқақ бар,
Батырдан туған қорқақ бар.
Шеберден туған шорқақ бар,
Батырдан туған қорқақ бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қасиеті тек ата-текпен өлшенбейтінін аңғартады. Тура мағынасында: жорға мінгеннен жо...
Адамның қолы - гүл, маңдай тері - нұр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның еңбегін жоғары бағалайды. Тура мағынасында, қолмен істелген іс те, маңдай тер де...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.