Аз қайғыны ас басады,
Көп қайғыны дос басады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам басына түскен қайғы-қасіреттің емі бар екенін айтады. Аз ғана мұңды жақсы ас, дәмді тамақ, тыныш тірлік жеңілдетеді деген астар бар. Ал үлкен қайғыны бір адамның өзі емес, жанашыр дос, сырлас адам, көңіл бөліп дем беретін орта жеңілдетеді. Яғни қайғыны бөліссең, оның салмағы азаяды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — тек тамақ емес, адамның бойын сергітетін, көңілін аулайтын тұрмыстық жылылықтың белгісі. «Дос» — шын жанашыр, қиын сәтте қасынан табылатын адам. «Қайғыны басу» тіркесі мұңды жоқ қылу емес, оны жеңілдету, сабырға келтіру мағынасын береді. Демек, мақал тұрмыстық жұбаныш пен адамдық қолдауды қатар көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақалдың мәні өзгерген жоқ. Біреу ұсақ бір қиындыққа уайымдап жүрсе, жақындары оны дастарқан басына шақырып, әңгімемен көңілін аулайды. Ал ауыр сәтте досыңның қоңырауы, жылы сөзі, жанында болуы үлкен демеу болады. Мысалы, емтиханнан сүрінген студентке досы барып, бірге шай ішіп, қолдау көрсетсе, оның күйзелісі жеңілдейді. Сондықтан мақал адамға жалғыз қалмай, жанашырлық танытудың қадірін үйретеді.
Kóp qaıǵyny dos basady.