Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.8K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Таудан арқасы бардың,
Тастан жүрегі бар.
Тастан жүрегі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таудың арқа сүйер тірегі берік, тастың қаттылығы мықты. Астарлы мағына...
Жомарт екі айтпас,
Ер айтқанынан қайтпас.
Ер айтқанынан қайтпас.
**Негізгі мағынасы** Жомарт адам алған бетінен қайтпайды, уәде берсе, сөзінде тұрады. Бірінші жолда жомарттық тек мал-мү...
Ит атасын танымас.
**Негізгі мағынасы** «Ит атасын танымас» деген мақалдың тура мағынасы — ит өз иесін, тегін, шыққан жерін білмейді. Аста...
Айла ақыл болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айла өздігінен ақылдың орнын баса алмайды. Астарлы мағынасы — қулық, а...
Тігілмеген етігіңді мақтама.
**Негізгі мағынасы** Тігілмеген етігіңді мақтама дегені — әлі бітпеген, қолыңда жоқ, нәтижесі шықпаған нәрсені асырып сө...
Оқ қадалса, денеңнен суырарсың,
Жүрегіңе кек қадалса, не қыларсың?
Жүрегіңе кек қадалса, не қыларсың?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тән жарасы мен жан жарасын салыстырады. Оқ қадалса, оны денеден суырып алуға, емд...
Із жолға жеткізер,
Жол елге жеткізер.
Жол елге жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ізге ерген адам жол табады, ал жол адамды елге, мақсатты жерге жеткізе...
Арсыз - адамның қоры.
**Негізгі мағынасы** «Арсыз - адамның қоры» деген мақал ар-ұяттан айырылған адамның қадірі болмайтынын білдіреді. Мұнда...
Жақсының өзі өлгенмен, сөзі өлмейді.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам дүниеден өтсе де, артында қалған өнегелі сөзі, ісі, тәрбиесі мен абыройы ел есінен кетпе...
Шегірткеден қорыққан егін екпес.
**Негізгі мағынасы** Шегірткеден қорыққан егін екпес деген мақал адамды қауіптеніп, әрекетсіз отыра бермеуге шақырады. Т...
Есек мінген ат сұрамайды,
Балық жеген ет сұрамайды.
Балық жеген ет сұрамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қолында бар нәрсеге разы болып, өз жағдайын аңдап өмір сүруін меңзейді. Тура мағы...
Асықсаң, жақсылыққа асық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кез келген іске сабырмен қарап, асығыстықты емес, игі ниетті таңдауы керек екенін...
Тумағанның түбі шикі.
**Негізгі мағынасы** «Тумағанның түбі шикі» деген мақал адам әлі көрінбеген, ісі басталмаған немесе нәтижесі анықталмағ...
Сыр айтқанға сенбе,
Шын айтқанға сен.
Шын айтқанға сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға әр сөзге бірдей илана бермеуді ескертеді. Біреу сырын, құпиясын көп айтып, өзін аш...
Жаман іс жоқ,
Жаман ісші бар.
Жаман ісші бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — істің өзінен гөрі, оны орындайтын адамның ниеті мен білігі маңызды еке...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.