Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
482.4K
Қаралым
290
Орташа
Сұрыптау:
Басы қисайған түйе мал болмайды.
**Негізгі мағынасы** Басы қисайған түйе мал болмайды деген мақалдың тура мағынасы — басы қисық, дене бітімі дұрыс емес т...
Тасыған қазан төгілер.
**Негізгі мағынасы** Тасыған қазан төгілер деген мақалдың тура мағынасы — қазанға ас тым көп құйылса, қайнап-тасығанда т...
Қартайсаң да өлімді ойлама,
Еліңді ойла.
Еліңді ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қартайған шақта да өз басының қамына ғана берілмей, елінің болашағын ойлауға үндей...
Мынау атты жұрт көргендей тәуір ғып бер,
Болмаса, бәрін құртып, жауыр ғып бер.
Болмаса, бәрін құртып, жауыр ғып бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің тура мағынасында атқа жақсы күтім жасап, ел көретіндей жарамды қылып беруді, ал ег...
Кергенсіз дегенге ашуланба,
Көрмей білмейсің.
Көрмей білмейсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам туралы бірден үкім шығармауға, сыртқы сөзге еріп ашуға булықпауға шақырады. Біреуді...
Келсем өз аяғым,
кетсем өз аяғым.
кетсем өз аяғым.
**Негізгі мағынасы** «Келсем өз аяғым, кетсем өз аяғым» деген мақал адамның бір іске өз еркімен келіп, өз қалауымен кет...
Күріш азса - күрмек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күріш егісінде күтім дұрыс болмаса, пайдалы күріштің арасына арам шөп —...
Кісіде ақың кетсе де, хақың кетпесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өкпе не реніш сақтаудың қажет екенін емес, ең бастысы — біреудің алдында әділетсіз...
Үріккен түйеге шаңырақ салма, сындырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыс қимылдама, сескеніп тұрған не көңілі орнықпаған адамға ауыр сөз айтпа, жүк артпа д...
Жақсы - орынға, жаман - асқа.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам өз орнын табады, өзіне лайық беделге, сый-құрметке ие болады. Ал жаман адам көбіне ас-іш...
Ағасы өлсе - оң қанатының қайырылғаны,
Інісі өлсе - сол қанатының қайырылғаны.
Інісі өлсе - сол қанатының қайырылғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аға мен іні жоғын бірдей ауыр қайғы деп көрсетеді. Аға — үйдің қорғаны, ақылшысы, тірек б...
Желбегейге жел үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — желбегей жамылған адамның үстіне жел оңай үйіріліп, оны қыса түседі. А...
Малды баға біл, бабын таба біл.
**Негізгі мағынасы** Малдың қадірін білу үшін оны дұрыс бағып-күту керек деген ой айтылады. Тура мағынасында бұл мақал...
Сорлыға соққы бұрын тиер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сорлы, әлсіз, қорғансыз адамға соққы бірінші тиеді. Астарлы мағынасы —...
Ауруды өткізіп алсаң, тәуіпке өкпелеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауруды бастапқы кезінде емдемей, асқындырып алсаң, кейін дәрігерге неме...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.