Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.9K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Желмен жарыспа,
Көлеңкеңді қума.
Көлеңкеңді қума.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз әуреге салынбауға, қол жетпейтін нәрсені қуып, босқа күш жұмсамауға үндейд...
Тіл жүйрік емес, шын жүйрік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тілдің өзі шапшаң ат сияқты жүйрік емес. Астарлы мағынасы — сөздің бәр...
Ат аяғынан, адам құлағынан семірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың аяғы жүріс-тұрыспен, қимылмен шынығып, семіреді, ал адамның құл...
Көкірегі - кең сарай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі дүниесі кең, пейілі дархан, ой-өрісі биік екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Көргеннен көзақы алады.
**Негізгі мағынасы** «Көргеннен көзақы алады» деген мақал адамның бір істі өз көзімен көріп, тәжірибе арқылы үйренетіні...
Құс жаманы - саңғығыш,
Адам жаманы - қаңғығыш.
Адам жаманы - қаңғығыш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінездің белгісін құс пен адамға салыстыра отырып түсіндіреді. Тура мағынада, саңғ...
Кеден кеден болды,
Кеден неден болды?
Кеден неден болды?
**Негізгі мағынасы** «Кеден кеден болды, кеден неден болды?» деген мақал сырттай қарағанда бір сөздің қайталануындай кө...
Керең адамның аузына қарар,
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсені толық білмей, теріс жолмен қорытынды жасауын әжуа етеді. Тура мағынас...
Дәмі жоқ қауынның түйнегі көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай көп, мол көрінген нәрсенің бәрі бірдей сапалы емес екенін білдіреді. Қауынның түй...
Көз көруге, құлақ естуге тоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның танымға, көріп-білуге, естіп-үйренуге деген құштарлығын білдіреді. Тура мағынасын...
Айтсам, тілім күйеді,
Айтпасам, ділім күйеді.
Айтпасам, ділім күйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ішіндегі ауыр күйді, екіұдай халді білдіреді. Бір жағынан, шындықты айтса, сөзінің с...
Көнені керек етпесең,
Жаңа табылмайды,
Байлауды керек етпесең,
Жара жазылмайды.
Жаңа табылмайды,
Байлауды керек етпесең,
Жара жазылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ескі нәрсені, байлау-емді керек етпесе, жаңасы табылмайды, жара да жаз...
Заманды себеп билейді.
**Негізгі мағынасы** «Заманды себеп билейді» деген мақал өмірде болып жатқан құбылыстың бәрі өздігінен емес, белгілі бір...
Жаңбыр жаумай су болған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің себебі болмай жатып, салдары көрінгенін білдіреді. Тура мағынасында, жаңбыр жау...
Көсем - қиында, шешен - жиында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, елге басшылық ететін көсемнің де, сөз ұстайтын шешеннің де шын...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.