Түзде бұзауы жамырағанның
Үйде айраны төгілер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай берекелі, малды-дәулетті көрінген үйдің ішкі жағдайы ондай берекеге сай болмауы мүмкін екенін білдіреді. Тура мағынасында: түзде бұзауы жамырап, малы көбейген адамның үйінде айраны төгілетіндей, яғни игілік ұқыпсыздық салдарынан рәсуа болып жатады. Астарлы мағынасы: байлық пен молшылықтың өзі тәртіп, есеп, сақтық болмаса пайда әкелмейді; ырыс-несібе шашылса, құт орнына шығын келеді.
Образдар мен теңеулер
«Түзде бұзауы жамыраған» деген тіркес — малдың көбейіп, сырт көзге тұрмыстың түзелгенін көрсететін бейне. Ал «үйде айраны төгілер» — үй ішіндегі ұқыпсыздықты, ысырапты, салғырттықты меңзейді. Мұнда сыртқы молшылық пен ішкі тәртіптің айырмасы айқын салыстырылады. Мақал малмен байланысты қазақ тұрмысындағы шынайы өмір көрінісін пайдаланып, берекенің тек көп малда емес, оны дұрыс ұстауда екенін ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ақшасы көп, мүмкіндігі мол адамның да ысырапшылдыққа салынса, қаржысы бекер кететінін ескерту үшін қолданылады. Мысалы, табысы жақсы отбасы қажетсіз затқа көп ақша жұмсап, жоспарсыз несие ала берсе, кейін қиналып қалады. Яғни кіріс көп болғанымен, оны басқару болмаса, береке сақталмайды.
Úıde aırany tógiler.