Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
89.2K
Қаралым
206
Орташа
Сұрыптау:
Хан кетсе - құт, келсе - жұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билігі әлсіз, әділетсіз немесе елге пайдасынан зияны көп басшы туралы айтады. Тура мағына...
Арадағы бозбайтал (өсекші):
андағыны мұнда айтар,
мұндағыны анда айтар.
андағыны мұнда айтар,
мұндағыны анда айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өсек таситын, біреудің сөзін екіншісіне жеткізіп, араға іріткі салатын адамды әшкерелейді...
Айт - аттынікі, той - тондынікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу шақырып, сөз бастаса, қонаққа барғанда немесе бас қосқанда ол сөз...
Төресі мен төбесі бар ел алыстан көрінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ішінде төре, яғни ел басқарған, сөзі өтімді, беделді адамдары бар ауыл...
Ауырлықты нар көтереді,
Нар көтермесе, бар көтереді.
Нар көтермесе, бар көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ең ауыр жүктi нар түйе көтереді, ал нар көтере алмаса, қалған малдың б...
Берекелі жерден мереке кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Берекесі бар, ынтымағы жарасқан жерде қуаныш пен шаттық үзілмейді. Бұл мақалдың тура мағынасы — құт...
Көк толқыса, жер құлайды,
Көп толқыса, хан құлайды.
Көп толқыса, хан құлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көк пен жердің қозғалысы табиғаттың тылсым күшін аңғартады, ал көпшілік...
Көп ішінде жоқ болсаң,
Мін тағылар басыңа.
Мін тағылар басыңа.
**Негізгі мағынасы** Көптің ішінде көрінбей, ісіңмен де, сөзіңмен де орын таба алмасаң, ел арасында мін тағылуы мүмкін....
Бір бие үйдікі, екі бие елдікі.
**Негізгі мағынасы** «Бір бие үйдікі, екі бие елдікі» деген мақал малдың, әсіресе жылқының, пайдасы жеке үй шеңберінде...
Жүзді айдап, бірді жетелеген.
**Негізгі мағынасы** «Жүзді айдап, бірді жетелеген» деген мақал көптің күшін бір мақсатқа жұмылдырып, азды-азға, әлсізд...
Берекесіздің ауылы мерекесіз.
**Негізгі мағынасы** Берекесі жоқ, ынтымағы жоқ ауылда қуаныш та, думан да сирек болады деген сөз. Мұнда тура мағынада м...
Жолдасы көптің олжасы көп.
**Негізгі мағынасы** «Жолдасы көптің олжасы көп» деген мақал адам жалғыз жүрмей, көпшілікпен, дос-жаранмен, серікпен бір...
Ел алдында ебелек көшеді.
**Негізгі мағынасы** «Ел алдында ебелек көшеді» деген мақал көптің алдында жүріп, жауапкершілігі жоқ, берекесіз немесе...
Көптің ауызы дуалы.
**Негізгі мағынасы** «Көптің ауызы дуалы» деген мақалдың тура мағынасы — көп адам айтқан сөздің салмағы бар, бос айтылм...
Ешкі егіз тауып, қойдан аспас,
Ит сегіз тауып, елден аспас.
Ит сегіз тауып, елден аспас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ешкі егіз тапса да, қойдай өнімді емес; ит сегіз тапса да, елдің орнын...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.