Әйел, жар туралы 323
Әйел мен жар туралы қазақ мақал-мәтелдері: отбасы, сыйластық, бірлік пен тұрмыс даналығы.
323
Мақал-мәтел
63.3K
Қаралым
195
Орташа
Сұрыптау:
Қатты қаңтар болмай,
Су-теңіз тоңбайды,
Қатын шайпау болмай,
Ер жалғыз үй қонбайды.
Су-теңіз тоңбайды,
Қатын шайпау болмай,
Ер жалғыз үй қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыс қатты болмаса, су мен теңіз толық қатпайды; ал отбасында әйелдің мі...
Таза сабаның қымызын іш,
Мейірман ананың қызын ал.
Мейірман ананың қызын ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі қасиетті салыстырады: біріншісі — тазалық пен сапа, екіншісі — мейірім мен тәрб...
Түйе тұзға келер,
Күйеу қызға келер.
Күйеу қызға келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе тұзды жерге тартылып келеді, ал күйеу қалыңдығын, яғни қыз жағын к...
Суды құм бөгейді,
Дауды қыз бөгейді.
Дауды қыз бөгейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: судың жолын құм бөгей алады, ал даудың алдын алуға немесе басылуына қыз...
Қыздың көркі - кигені,
Жігіттің көркі - сүйгені.
Жігіттің көркі - сүйгені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сәні мен ішкі қадірін салыстырады. Қыз баланың көркі оның жарасымды киімін...
Денсаулық - ғанибет,
Сырқаулығы болмаса.
Ер жолдасы - қатыны,
Ақ жаулығы болмаса.
Сырқаулығы болмаса.
Ер жолдасы - қатыны,
Ақ жаулығы болмаса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың бірінші бөлігі денсаулықтың ең үлкен ғанибет, яғни адамға берілген бағалы нығмет екені...
Аймақ құты - ақсақал,
Ауыл құты - бәйбіше.
Ауыл құты - бәйбіше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір аймақтың берекесі мен қадірі ақсақалға байланысты, ал ауылдың ырысы...
Қатын ашуланса қазан қайнатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ашуланған әйел үйдегі тірлікті қыздырып, қазанын қайнатып, шаруаны тезд...
Бұзылған қатын бұралқы итпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында әйелдің бұзылған, жөнсіз, тәрбиесіз мінезін өте төмен бейнемен салыстыра...
Ерлі-зайыптының
төсегі бір болғанмен,
Көретін түсі басқа.
Ішетін қазаны бір болғанмен,
қарны бөлек.
Түтіні бір болғанмен,
түйсігі бөлек.
төсегі бір болғанмен,
Көретін түсі басқа.
Ішетін қазаны бір болғанмен,
қарны бөлек.
Түтіні бір болғанмен,
түйсігі бөлек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлі-зайыптылардың бір үйде, бір отбасында өмір сүргенімен, әрқайсысының ойы, мінезі, көң...
Әйел жомарттық қылғанда,
Еркектің сараңдық қылғаны - өлім.
Еркектің сараңдық қылғаны - өлім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің жомарттығы мен кең пейілін жоғары бағалап, ер адамның сараңдығын қатты сынайды. Т...
Халқы жаманның биі азады,
Қатыны жаманның үйі азады.
Қатыны жаманның үйі азады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: халқы тәрбиесіз, берекесіз болса, ел ішіндегі би мен басшының да қадірі...
Әйелдің күші жоқ, айласы көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелдің күші ер адамның бұлшық еттегі күші сияқты болмауы мүмкін, бірақ...
Қатын ерге қарайды,
Ер жерге қарайды.
Ер жерге қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы ішіндегі жауапкершілік пен бағыт-бағдарды астарлап айтады. Тура мағынасында әйел к...
Қызды таныс алады,
Таныс алмаса, қоныс алады.
Таныс алмаса, қоныс алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалық, қыз айттыру, отбасын құру ісінде таныстық пен араластықтың үлкен рөл атқаратынын...
Ең көп оқылған
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Әйел жерден шыққан жоқ,
Ол - еркектің баласы.
Еркек көктен түскен жоқ,
Әйел - оның анасы.
Ол - еркектің баласы.
Еркек көктен түскен жоқ,
Әйел - оның анасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер мен әйелдің бір-бірінен бөлек емес, өмірде өзара тығыз байланыста екенін білдіреді. Әй...
Жақсы қыз - жағадағы құндыз,
Жақсы жігіт - төбедегі жұлдыз.
Жақсы жігіт - төбедегі жұлдыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы қыз бен жақсы жігіттің ел ішіндегі орны ерекше екенін білдіреді. Тура мағынасында қ...
Қатыныңмен дос бол,
Үйіңе береке кіреді.
Азаматпен дос бол,
Қадіріңді біледі.
Білімдімен дос бол,
Сасқанда ақыл береді.
Үйіңе береке кіреді.
Азаматпен дос бол,
Қадіріңді біледі.
Білімдімен дос бол,
Сасқанда ақыл береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға кіммен аралассаң, соның ықпалы өзіңе тиетінін айтады. Жақсы жармен тату болсаң, үй...
Анасын көріп қызын ал,
Аяғын көріп асын іш.
Аяғын көріп асын іш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы келбетіне ғана емес, шыққан тегіне, тәрбиесіне қарап бағалау керек екенін а...
Бұл бөлімде әйел, жар және отбасы жайлы қазақтың мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ерлі-зайыптылар арасындағы сыйластық, жауапкершілік, татулық пен үй ішінің берекесі туралы халықтың өмірлік тәжірибесін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Әйелді ардақтау, жарды қадірлеу, отбасы бірлігін сақтау сияқты ұғымдар қазақ дүниетанымында ерекше орын алады. Осы категориядағы нақылдар арқылы жұбайлық қатынастың мәні, мінез бен ниеттің ықпалы, үйдің ырысы мен ынтымағы жөніндегі терең ойларды табасыз.
Әйелді ардақтау, жарды қадірлеу, отбасы бірлігін сақтау сияқты ұғымдар қазақ дүниетанымында ерекше орын алады. Осы категориядағы нақылдар арқылы жұбайлық қатынастың мәні, мінез бен ниеттің ықпалы, үйдің ырысы мен ынтымағы жөніндегі терең ойларды табасыз.