Достық, жолдас туралы 276
Достық туралы қазақ мақал-мәтелдері адалдық, сыйластық пен бірліктің қадірін қысқа да нұсқа жеткізеді.
276
Мақал-мәтел
53.7K
Қаралым
194
Орташа
Сұрыптау:
Көзсіз күнелтсең де,
Көпсіз күнелте алмайсың.
Көпсіз күнелте алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жалғыз тіршілік ете алатынын, бірақ ұзақ та, мәнді де ғұмырды елсіз, жұртсыз өткі...
Досы жақсының өзі жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адамның досы да жақсы болады. Астарлы мағынасы: адам өз ортасына...
Жақсымен жолдас болсаң,
Алуа мен шекер.
Жаманмен жолдас болсаң,
Абыройыңа түкірер.
Алуа мен шекер.
Жаманмен жолдас болсаң,
Абыройыңа түкірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсының қасында жүрсең, оның жақсы мінезі, тәрбиесі, ықпалы саған да жұғады дегенді білд...
Жақсы болса алғаның,
Үйіңнен кісі кетпейді;
Жаман болса алғаның,
Шын досың да шеттейді.
Үйіңнен кісі кетпейді;
Жаман болса алғаның,
Шын досың да шеттейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасының берекесі мен әйелдің, жардың қадірін аңғартады. Егер алған жарың жақсы, мінезі...
Аз қайғыны ас басады,
Көп қайғыны дос басады.
Көп қайғыны дос басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам басына түскен қайғы-қасіреттің емі бар екенін айтады. Аз ғана мұңды жақсы ас, дәмді...
Ауыл итінің достығы сүйек тастағанша.
**Негізгі мағынасы** Ауыл итінің достығы сүйек тастағанша деген мақал сырттай жақын көрінгенмен, пайда біткенде байланы...
Жақсылықты басыңа қыл,
Басыңнан асса, досыңа қыл.
Басыңнан асса, досыңа қыл.
**Негізгі мағынасы** Жақсылықты өзіңнен баста деген ой айтылады. Адам қолынан келген игі істі алдымен өзі жасап, содан к...
Ұрыспай айырылысқан,
Ұялмай қосылады.
Ұялмай қосылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың арасы ашылып, ренішсіз, сабырмен айырылысса, кейін қайта табысуға жол қалатыны...
Жат асыңа қарайды,
Дос басыңа қарайды.
Дос басыңа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын бет-бейнесі қиын кезде танылатынын білдіреді. Тура мағынада, жат адам көбіне...
Қасқыр да қастық қылмайды жолдасына.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқырдың өзі де өз жолдасына, яғни бірге жүрген серігіне, әдейі қасты...
Доссыз өмір - шоғы жоқ көмір.
**Негізгі мағынасы** Доссыз өмірдің мәні кем, қызығы аз болады. Мақал тура мағынасында — шоғы жоқ көмір жылу бермейтіні...
Бөрі алатын жігіт бөрігінен белгілі,
Жау алатын жігіт серігінен белгілі.
Жау алатын жігіт серігінен белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің шын болмысы оның сыртқы сәнінен емес, істегі қайсарлығынан және қасында жүрге...
Дос көңіліңді суытып айтады,
Қас көңіліңді жылытып айтады.
Қас көңіліңді жылытып айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шын дос пен қас адамның сөзін салыстырып тұр. Дос адам кейде жағымсыз, қатқылдау шындықты...
Жақсыға жолдас болсаң, ісің бітер,
Жаманға жолдас болсаң, басың кетер.
Жаманға жолдас болсаң, басың кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адаммен аралассаң, ісің оңға басып, бастаған жұмысыңның берекесі болады дегенді біл...
Кісінің көзіне көзің түссе,
Көңіл жібіп, мейір түсер.
Көңіл жібіп, мейір түсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды бетпе-бет көрісудің, жүздесудің әсері зор екенін айтады. Біреудің көзіне тура қара...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Басыңа іс түссе,
Жақсы көмек етеді.
Жаман күліп өтеді.
Жақсы көмек етеді.
Жаман күліп өтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиындыққа тап болғанда адамның шын досы мен жаны ашыр жақыны білінеді деген ойды білдіред...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Досың ауырса ыңқылда.
**Негізгі мағынасы** Досың ауырса, оның халін өз басыңдағыдай сезін деген сөз. Тура мағынасында науқас адам қиналғанда ж...
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Бұл бөлімде достық туралы қазақтың мақал-мәтелдері жинақталған. Олар адал дос пен жалған досты айыру, қиын күнде қолдау көрсету, сенім мен құрметтің маңызын ұрпақтан-ұрпаққа нақыл сөзбен жеткізеді.
Достыққа арналған мақал-мәтелдер адамның мінезін, қарым-қатынас мәдениетін және ортақ мақсатқа жұмылудың құнын түсіндіреді. Мұнда дос таңдаудың жауапкершілігі, татулықтың берекесі, бірлік бар жерде тірлік бар екені сияқты ойлар кеңінен көрініс табады.
Достыққа арналған мақал-мәтелдер адамның мінезін, қарым-қатынас мәдениетін және ортақ мақсатқа жұмылудың құнын түсіндіреді. Мұнда дос таңдаудың жауапкершілігі, татулықтың берекесі, бірлік бар жерде тірлік бар екені сияқты ойлар кеңінен көрініс табады.